Swartboek, 2003-2006
Yn dit swartboek fine jo taaltûkelteammen dy't op ús paad kommen binne. Wy hingje dy hjir oan 'e skandpeal. As jo mear fan sokke gefallen witte, lit dy dan oan ús skriuwer takomme.
18-12-2006, ‘Ik begin niet aan dat spraakgebrek’

Klanten die zich in Leeuwarder winkels van het Fries bedienen, stuiten zelden op problemen. Maar soms gaat het mis. In de KPN-winkel aan de Wirdumerdijk vroeg een klant laatst of hij iets “freegje mocht”. “Ja, maar dan moet u dat wel in het Nederlands doen.” Of de verkoper geen Fries verstond. Nee, dat deed hij niet. “Ik kom uit Emmeloord, ik begin niet aan dat spraakgebrek.” Waarna de klant moedeloos het pand verliet op zoek naar een andere provider.

Boarne: Leeuwarder Courant ( ‘GEHOORD EN GEZIEN’), 15-12-2006,  s. 14

FFU: Tsja, as jo ek út Emmeloard komme …!  Dat seit in soad … Sa fier fuort … Dêr hawwe se grif gjin ‘spraakgebrek’, mar guon hiele oare brekmen …

Yn de LC (20-12-2006) stie by de ynstjoerde stikken de neikommende reaksje:

KPN-medewerker moet inburgeringscursus volgen.

Spraakgebrek
In de rubriek Gehoord en Gezien van de LC van 15 december werd melding gemaakt van onaangepast gedrag bij een medewerker van de KPN in onze stad. Hij wilde een bezoeker niet te woord staan, omdat deze zich uitdrukte in de Friese taal, wat door de medewerker als een ‘spraakgebrek’ werd getypeerd. Deze man uit Emmeloord moet of een inburgeringscursus volgen of teruggestuurd worden naar de polder van herkomst!
 
Leeuwarden, Chris Sysling

Boarne: Leeuwarder Courant, 20-12-2006 [ynstjoerd]

Leer taal  in elk geval verstaan

Frysk
Tot mijn verbazing stond in gehoord en gezien van 18 december een stukje over een klant die in de KPN-winkel aan de Wirdumerdijk nogal schofterig (naar mijn mening) behandeld werd. Het is toch belachelijk als mensen die in een winkel in Fryslân werken nota bene geen Fries kunnen verstaan? En voor de duidelijkheid, Frysk is een taal en als je hier wilt komen werken, leer het dan in ieder geval verstaan. We vragen tenslotte van de buitenlanders die zich hier willen vestigen ook dat ze Nederlands in ieder geval kunnen verstaan.

Franeker, Froukje Muller

Boarne: Leeuwarder Courant, 22-12-2006 [ynstjoerd]
05-11-2006, Taalbehearsking sikeweinpersoniel

Op 5 novimber falt in frou fan harsels yn ’e mennistetsjerke oan ’e Legewei te Dokkum. 112 wurdt belle en yn in omsjoch is it sikeweinpersoniel te plak. It hanneljen fan ’e minsken kin alle besjen lije. Oant de frou seit:  ‘Ik bin sa wurch.’ ‘Wat zegt u mevrouw’, ik versta u niet’. Dêr sit him de oast. Yn in libbensbedriigjende sitewaasje kin de pasjint net dúdlik meitsje hoe’t sy har fielt. Al it sike-autopersoniel behearske it Frysk net (passyf), dêr komme ûngelokken fan. Soks kin net en mei net. Ek yn ’e sûnenssoarch moat it Frysk syn rjochtmjittich plak hawwe.

Boarne: Thys van der Veen, bestjoerslid FFU, 05-11-2006
27-10-2006, Huub Mous: De Friese canon

Vorige week meldde de Volkskrant dat er sprake is van een ‘canonrage’. Plots wil elke stad of regio zijn eigen canon hebben. De landelijke canon zou vooral als een ‘inspirerend fundament’ moeten fungeren. Nou dat hebben we inmiddels gemerkt. ’s Avonds op Nova veegde onze nationale geschiedenisclown Thomas von der Dunk meteen de vloer aan met het rijtje pictogrammen dat onze schooljeugd vooraan krijgt voorgeschoteld. De canoncommissie is politiek hypercorrect geweest. De slavenhandel en de jodenvervolging hebben een prominente plaats gekregen, maar waarom zonodig Sebrenica, dat op termijn geen enkele invloed zal hebben op onze vaderlandse historie? Kortom, het is controversiële lijst van historische feiten waar heel wat op valt af te dingen.

Dat is op zich niet zo erg, het beeld van onze geschiedenis is een veranderende momentopname. Niet alleen de waan van de dag, maar ook de heersende ideologie bepalen voor een groot deel het beeld van wie eigenlijk zijn. Zo is ook het beeld dat Friezen van zich zelf hebben sterk bepaald door ideologische factoren. Niet zozeer door de waan van de dag, als wel door een historisch verkalkt zelfbeeld, dat telkens maar weer herhaald en bevestigd moet worden, en nauwelijks gecorrigeerd wordt door nieuwe ontwikkelingen en inzichten. Vanuit die optiek bezien zou het absoluut verboden moeten worden, dat de Friezen hun eigen canon krijgen. Dat is de kar achter de wagen spannen. Een Friese canon zal de Friese identiteit niet zozeer versterken, als wel de gekoesterde miskenning, die eigen is aan de Friezen, in de kaart spelen. Friezen hebben eerder behoefte aan een historische deprogrammering, dan aan een canonieke bevestiging van een proces van historische verstarring dat al anderhalve eeuw gaande is.

Maar ik vrees dat mijn wijze raad niet gevolgd zal worden. Als het aan de voorzitter van de nationale canoncommissie ligt, kunnen we een wildgroei van historische canons tegemoet zien. Zo moet er een canon van het katholicisme komen, een canon van de bètavakken en zeker ook een Friese canon. Toen ik dat las, kreeg ik meteen de kriebels. Het zal toch niet gebeuren, dat ellenlange, ellendige gekissebis over de vraag of Kneppelfreed nu wel of niet in die Friese canon moet. Of anders wel de gemiste kansen om tot een eigen Groot-Friese natie te komen, om maar te zwijgen over dubieuze rol die veel Friese nationalisten tijdens de Duitse bezetting hebben gespeeld. Ik moet er niet aan denken, zo dacht ik bij mezelf, dat we de discussie daarover nog eens keer moeten beleven.

De armzalige vertoning die de viering van Fryslân 500 in 1998 heeft opgeleverd, zou voor de canonfanaten een les moeten zijn. Historici vlogen elkaar destijds in de haren over de rol die Albrecht van Saksen zou hebben gespeeld bij de invoering van het centrale gezag in Fryslân. Wat een chauvinistisch Fries feest had moeten worden mondde uit in ordinair gekijf over historische feiten die al vijf eeuwen oud zijn. Zelfs een bommelding van een Friese dichter moest er aan te pas komen om de hoge heren op het Provinciehuis op de onzinnigheid van dit project te wijzen. Met de invoering van een Friese canon zal het niet veel anders gaan. Het vuur van de ideologische veenbrand zal weer hoog oplaaien. Door dit onzinnige feitenfetisjisme van ingehuurde historici zullen hier nog eens bommen ontploffen.

De concept tekst voor een Friese canon die Kerst Huisman vorig jaar in opdracht van het FFU heeft bedacht, is zo uitvoerig van opzet, dat op het eerste gezicht niemand er een buil aan kan vallen. Toch riep ook dit document meteen al felle reacties op. Het zou te veel nadruk leggen op de gemiste kansen op een autonoom groot Fryslân in het verleden. De negentiende eeuw zou te veel worden beschreven als een tragische episode waarin de Friezen vooral werden kaalgeplukt door een centralistisch regeringsbeleid. De rol van de Friezen in de bezettingstijd zou te rooskleurig zijn voorgesteld. Al met al, zo luidde de kritiek, worden Friezen met deze canon teruggedrongen in een vermeend slachtofferschap. En dat is het laatste waar het huidige Fryslân op zit te wachten. Identiteit laat zich niet vastleggen, en zeker niet de Friese, want die ligt al muurvast. Laten we een nieuwe generatie niet opzadelen met de trauma’s van het Friese verleden. Laat het voor eens en altijd duidelijk zijn: de Fries canon moet verboden worden!

Boarne: Weblog fan Huub Mous, 27-10-2006

Neiskrift FFU:
Wy pleatse dit stik fan ús provinsjale kanon-kloun Mous yn ús ‘Swartboek’. De skandepeal is it bêste plak om te hingjen. Wy sille Mous syn eigen (Fryske?) trauma’s mar gewurde litte en der fierder net tefolle eigenskipswurden oan smoarch meitsje. Wy hawwe net de ferwachting opjûn de man noch deprogrammearre wurde kin.

Wa’t lykwols goed ynformearre wurde wol oer it belang fan in Fryske kanon yn it ramt fan it learplantinken oer de Fryske taal en kultuer, moat efkes sjen by ‘Brieven 2006, útgien: 03-06-2006 > Provinsje: Hoe fierder mei de Fryske kanon? Dêr binne ûnderskate oanklikmooglikheden. En sjoch ek ris by ‘Poadium’: 09-11-2006, Nei in eigen Fryske Kanon foar it ûnderwiis (Pier Bergsma) en 28-10-2006, Wie en wat in de Friese canon (‘Harje’, Pieter de Groot).
10-10-2006, Christelijke basisschool ’t Foarhûs in Drachten viert jubileum

JITSKE VEENSTRA
Drachten - Welgeteld twee leerlingen had pcbo ’t Foarhûs in de Drachtster wijk De Trisken, toen de schooldeuren voor de allereerste keer openzwaaiden.  Vervolgens werden het er vier, en zo bleef het een tijdje. Om de leerlingen toch aan grotere groepen te laten wennen, volgenden ze af en toe een lesje op andere scholen. Maar dat de school op de groei is gebouwd, blijkt wel: precies 25 jaar later herbergt ’t Foarhûs 280 leerlingen. De school viert het 25-jarig bestaan morgen, donderdag en vrijdag […].

Fries
[Schooldirecteur Hans] Dorsman noemt zijn school een echte Nederlandse school. “Het klinkt misschien raar, maar Fries zijn wij allerminst. 80% van de leerlingen spreekt Nederlands.” Goed, een half uurtje Friese les per week is verplicht, maar voor het overige staat het Fries op een laag pitje, geeft hij toe. Ja, hij weet van alle onderzoeken waaruit blijkt dat het Fries op scholen knap belabberd is. Maar móet het anders? “Ik heb het idee dat het vooral vanuit de provincie wordt gestimuleerd.” Eigenlijk de omgekeerde wereld, vindt hij. “Het moet vanuit de ouders zelf worden bevorderd.”

Boarne: Friesch Dagblad, 10-10-2006 [part fan it artikel]

Neiskrift FFU:
Wêrom oft dizze ‘Dorsman’ oan de skandepeal moat, is wol dúdlik. De FFU is der (ek) foar om sokke omkoalen omstean te learen. Wy meitsje der dus wurk fan!

Sjoch ek by ‘Brieven 2006, útgien’ (18-12-2006) of klik op: FFU-’t Foarhûs.pdf
21-10-2006, Partijprogramma’s karig over Friesland

Ook na de verkiezingen van 22 november blijft Friesland sterk vertegenwoordigd in de Tweede kamer. Maar wat heeft deze provincie aan Friezen in Den Haag? Zijn de kamerleden zover te krijgen dat ze zich dwars door partijverbanden heen de komende jaren sterk willen maken voor enkele Friese zaken of moeten ze louter het landsbelang dienen? […]

Categorie uit beeld verdwenen:
In 1998 maakte D66 zich in het Fries sterk voor de positie van de tweede rijkstaal. Maar zelfs het woordje Fryslân gaat alle partijen nu te ver. […]

Categorie creatieve ideeën
Misschien valt alleen de suggestie van D66 om Friesland te laten fuseren met Groningen en Drenthe als enigszins creatief te beschouwen. Al is het de vraag of dit Friese stemmen zal opleveren. […]

MARCEL DE JONG,
LC-redacteur in Den Haag

Boarne: Leeuwarder Courant, 21-10-2006

FFU: It is yndied treurich, sa’n bytsje omtinken as Fryslân mei syn eigen taal en kultuer kriget. De lanlike politike partijen soene har skamje moatte.
21-10-2006, Seurende gemeenten

Boargers binne seurkonten en jeuzelsekken neffens de amtners en oarsom kleie boargers de hûndert út oer amtners (LC 13 oktober). Ik haw oare ûnderfinings mei de amtnerij. Yn de tiid dat ik as in bakjeman mei eigentalige wetternammen gemeentehûsbylâns gie, haw ik eins rûnom âldersbehelpsumste amtners troffen, benammen op It Fean en yn Frjentsjer.

Mar de lêste tiden binne guon gemeentebestjoeren oan it seuren. Nei It Fean ta om in dûbeltalich boargerjierferslach, waard ik fan de muorre (boargemaster) nei it sket (ried) stjoerd. Yn Damwâld is de ienfâldige saak fan in eigentalige riedswurklist al moannen en moannen sûnder útiten te reitsjen. Nei jierren is yn Ljouwert de striid om ús eigen ‘Wurdum’ nóch altyd net ta in útdragen ein kommen. Yn in gemeentebestjoerd mei seurderij òf taalbarbarij hinnebruie, mar minder as de feriening fan dy beide yn ien en itselde bestjoer is der net.

Bitgummole, R.J. Postma

FFU: As men hieltiten mar wer fan ’e bok op ’e ezel stjoerd wurde as it om dûbeltalige boargerjierferslaggen, Frysktalige riedswurklisten en offisjele Frysktalige plaknammen giet, dan doocht der wat net yn ús eigen Fryske lân. Dêr hoecht men dochs net sa lang om op te stinnen? It Frysk hat op dy mêden altiten al it bokje west en dat is tige skealik foar dy eigen taal. Binne se by de gemeenten no sa dom of sa loai as in ezel? Oan de peal fan de skande dermei!
Oktober 2006, Kolleezje wol him net ynspanne foar Fryske domeinnamme

It Kolleezje fan DS hat antwurde op FNP-fragen oer de Fryske topdomeinnammen *.FRL op it ynternet. De oanlieding wie dat nei de autonome regio Kataloanje yn Spanje no ek de Åland-Eilannen ûnder Finlân in eigen domein op ynternet krige hawwe.

It Fryske kolleezje hat der gjin fidúsje yn dat soks hjir ek slagje kin. As beswier wurdt oanfierd dat Fryslân net foarkomt op in basislist fan steaten en regio’s fan de Feriene Naasjes, dêr’t ynternet-autoriteiten harren op basearje. Wy besjogge no de mooglikheden om de domeinnamme fia oare wegen te realisearjen. Sjoch ek www.icann.org of www.iana.org.

Boarne: FNP- Nijsbrief Steatefraksje, nû. 4, okt. 2006, s. 4

Neiskrift FFU:
Wy hawwe as FFU ek belang by de oanbelangjende ekstinsje foar ús webstek: *.FRL. Wy hoopje tige dat it fia oare wegen slagje mei om it eardere selsstannige en autonome Fryslân oan syn natuerlike rjochten te helpen. Dêr heart in eigen topdomeinnamme likegoed by.

Sjoch oer de wiidweidige rjochten fan de Åland-Eilannen by ‘Poadium’, 23-09-2006, The Autonomy Act for Åland. En foar de kwestje fan *. FRL by ‘Aktueel’, 04-09-2006, .FRL: calls for Friesland to have its own internet country code en 25-08-2006, FNP: Fryslân moat eigen domeinnamme op ynternet krije.
28-09-2006, Half-Friese straatnaamborden in Skarsterlân

De bordjes staan in dezelfde straat in Scharsterbrug, de Skoallestrjitte en de Schoolstrjitte. Op tientallen plekken in Skarsterlân staan borden waarop de straatnaam maar voor de helft in het Fries is vertaald. Zo zijn er ook de half Fries, half Nederlandse ‘Eikenleane’ en de ‘Zuiderveldstrjitte’. De FNP in Skatersterlân heeft er bij de gemeente op aangedrongen de verkeerde borden zo snel mopgelijk te verwijderen.

Boarne: Friesch Dagblad, 28-09-2006
08-09-2006, Ed Nijpels slaat terug met kapen domeinnaam studenten

LEEUWARDEN - In een onenigheid met Frysksinnige studenten uit Groningen heeft commissaris van de koningin Ed Nijpels teruggeslagen. Hij kaapte de domeinnaam van de actiegroep www.stiftingfryskeaksje.nl.

Nijpels betaalt de jongelui van studentenvereniging Bernlef zo met gelijke munt terug. Hun Stifting Fryske Aksje eiste een half jaar geleden dat de commissaris voortaan tijdens de statenvergaderingen uitsluitend Fries spreekt. Om dat af te dwingen, legden ze een claim op diens naam voor internetgebruik: www.ednijpels.nl. Als gevolg daarvan kan de commissaris niet meer onder eigen naam een site beginnen.

Nijpels heeft daar naar eigen zeggen ook geen behoefte aan. Hij gaf niet toe aan de chantage. De commissaris vindt het voldoende om het Fries te verstaan en doet slechts bij gelegenheden een enkele Frysktalige uitspraak. Hij beschouwt het als een ludieke kwestie en sloeg daarom studentikoos terug door op zijn beurt de internetnaam van de actiegroep te laten registreren

Boarne: Leeuwarder Courant, 08-09-2006

Neiskrift FFU:
It is út soarte skandalich en misledigjend dat anno 2006 de foarnaamste bestjoerlike kaaifiguer fan de provinsje noch wegeret om it Frysk taalbelied te stypjen troch sels it goede foarbyld te jaan. Nijpels hat langernôch yn Fryslân taholden om de taal goed leare te kinnen (hy is al mei syn twadde termyn dwaande) en de steategearkomsten yn it Frysk te lieden. De aksje fan de Bernlef-studinten is net ôf te dwaan as ludyk en as sjantaazje. Wat is it mei dy man: taaldommens? (kin er gjin Frysk leare?), sojaal-emosjonele dommens? (in tekoart oan ynlibbingsfermogen?); taalûnwilligens? (wol er gjin Frysk praten en skriuwen leare omdat er it net wichtich achtet?). Fryslân sit der mar mei oanklaud.

Efterôf besjoen liket it ús ta dat in partijgenoate as Erica Terpstra as kommissaris op dat mêd dochs better kwalifisearre wie. Of foar letter in oare partijgenoat: Arno Brok. Fryslân hat mei Nijpels fandat in kat yn de sek kocht.

Neffens de  ûntwerpnoata Frysk Taalbelied 2007-2010, Frysk yn Fryslân: Better sichtber, mear fertroud, hat Fryslân ferlet fan entûsjaste wethâlders en boargemasters om it Fryske-taalbelied stal te jaan (s. 9). Dêr heart neffens ús ek by dat sokke kaaifigueren en taalmodellen it sels geregeldwei yn funksje op in geve wize brûke. Ed moat dus yn ús swartboek en wer oan de peal fan de skande en Arno (aanst) yn ús wytboek. In taalwet dy’t it taalgebrûk fan bestjoerlike pommeranten regelet, liket ús ûnûntkomber.

Sjoch ek ‘Swartboek’, 04-01-2006, Nijpels krijgt site terug als hij Fries praat.
09-08-2006, Foutje: dorpen Tytsjerksteradiel in het Nederlands

BURGUM - Op de borden van het fietsroutenetwerk Noordoost-Fryslân staan de namen van de dorpen in Tytsjerksteradiel in het Nederlands vermeld. Sinds 1989 gebruikt de gemeente de Friese variant als officiële spelling. “In flater fan de earste oarder”, zegt steunfractielid Piet Reitsma van de FNP.

Hoewel Tytsjerksteradiel geen deel uitmaakt van het traject, staat de gemeenten als randgebied wel aangegeven op de borden. Femke van Akker, beleidsmedewerker toerisme en recreatie van de provincie Fryslân, denkt dat de fout ligt bij de cartograaf waar de projectbegeleider Van der Tuuk uit Beetsterzwaag het maken van de borden aan uitbesteedde. Wellicht doordat hij een “een oude kaart” van de gemeente gebruikte. Of dat waar is, kan het bedrijf niet bevestigen. De verantwoordelijke persoon is niet aanwezig.

De fout is te laat ontdekt, weet Van Akker. Voor de gemeente Ferwerderadiel, die ook Friese plaatsnamen als officiële spelling hanteert, was het nog niet te laat. De namen zijn wel juist vermeld.

De vergissing is geen aanleiding om de borden te vervangen, zegt Van Akker. “Dat zou kapitaalvernietiging zijn.” Wel is er een kans dat de borden volgend jaar worden vervangen, zegt ze. Dan is de hele provincie voorzien van knooppuntensystemen voor fietsroutes en moeten de afzonderlijke fietsroutenetwerken op elkaar worden afgestemd.

Eerst moet Midden-Fryslân binnenkort nog zo’n routesysteem krijgen. Tytsjerksteradiel maakt daar deel van uit. Daarna moet het hele knooppuntensysteem van Friesland op elkaar aansluiten, onder meer door verwijzingen op de borden aan de grensgebieden te zetten. Omdat die verwijzingen in de route Noordoost-Fryslân nog ontbreken, kan het zijn dat de borden dan alsnog vervangen moeten worden. Dat zou dan misschien gecombineerd kunnen worden met het corrigeren van de plaatsnamen, denkt Van Akker.

Boarne: Weekblad Actief, 09-08-2006

FFU: Better healwei keard as alhiel op ’e doele.
29-07-2006, Inburgeren

Waarom maken we het de inburgeraars hier zo moeilijk? Hebben ze zich net met veel moeite het Nederlands eigen gemaakt, treden wij ze overal in het Fries tegemoet. Mij lijkt dat de integratie wordt vergemakkelijkt als wij hier ook bereid zijn om mensen die hier overduidelijk niet vandaan komen in het Nederlands aan te spreken. Het aanleren van twee talen tegelijk is toch iets te veel gevraagd?

Dieneke Meijering, Spannum

Boarne: Leeuwarder Courant, 29-07-2006 [ynstjoerd stikje]

Neiskrift FFU:
Yn ús twatalige provinsje leare jo as ‘inburgeraar’ - as jo fatsoenlik binne en echt ynboargerje (‘yntegrearje’) wolle - beide talen, dus - as fanselssprekkend - ek it Frysk. As de Friezen har te gau ferbrekke, sille sokke ymmigranten it Frysk net ferstean of praten leare. Minsken kinne wol mear talen tagelyk oan. Njonken it Frysk is bygelyks in taal as it Hollânsk ek wol oan te learen. Sa hie frou Meijering njonken it skriuwen yn it Hollânsk ek Frysk skriuwen leare kind. Dan hie har ynstjoerd stikje kreas it Frysk kinnen.

Sjoch ek by ‘Poadium 2005 en earder’: 16-10-2002, ‘Allochtonen dwingen Fries te verstaan’.
13-07-2006, Lytsbern

Fansels, it argumint is my bekend: ‘It is gjin taak fan de LC om it Frysk spesjaal te stypjen’. Mar is it wol in taak fan de Ljouwerter Krante om it Frysk nei gychem te helpen? Ik ha noch efkes yn myn âld wurdboek socht, mar it wurd lytsbern koe ik net fine. Jimme brûke it lykwols yn de spesjale krante oer Friesland Vaart fan 24 juny op side 3. Durkje en Pieter Dijkstra fan de ‘Wylde Skaeijer’ sizze: ‘No ha wy de lytsbern alwer mei’. Ik wit wol dat elke Fries tsjintwurdich mient dat in pake-/beppesizzer in lytsbern is (der binne gelokkich noch útsûnderings), mar wêrom printsje jimme sa’n flater ôf? Yn oerlis mei de Dykstra’s hie dochs ek keazen wurde kinnen om it goede Fryske wurd te brûken?

De Knipe, R. Heddema

Boarne: Leeuwarder Courant, 13-07-2006

Neiskrift FFU:
Fanwegens de ynfloed dy’t in krante hawwe kin op de kwaliteit fan it taalgebrûk fan grut en lyts, binne wy fan betinken dat in krante geef Frysk brûke moat. De krante hat in foarbyldfunksje as it om goed taalgebrûk giet. Min Hollânsk nimt de LC ek net oer. Min/gjin Frysk heart dus ‘ferbettere’ te wurden. Sjoch ek by ‘Poadium’, 16-06-2006, Tongerblomkes en 07-07-2006, Sechstjin fragen oer it Frysk oan Durk van der Ploeg, skriuwer

04-07-2006, ‘Allinne mar yn it Hollânsk ...’

Drachten 13
In jier lang belle oer fout boerd

In jiermennich lyn foel it my op dat op in hânwizers krekt bûten Deinum stie: Drachten 13. In pear meter fierderop stie: Drachten 33. Nei’t ik de ANWB dêr op attindearre  hie, wie it euvel yn in wykmennich ferholpen. Begjin ferline jier seach ik dat der oan de hânwizer wurke waard en wrachtich, der stie wer: Drachten 13. Op’ en nij haw ik nei de ANWB skreaun en nei sawat acht wike krige ik in tillefoantsje: wy meie dit net mear dwaan, jo moatte by de provinsje Fryslân, ôfdieling wegen wêze. By de provinsje waard ik trochferwiisd nei it rayon Dokkum. Dokkum sei: dêr komme wy net oan ta. Jo moatte yn Skearnegoutum wêze. Fan Skearnegoutum krige ik it advys om kontakt op te nimmen mei Rykswettersteat. Nei’t ik fjouwer kear fan ’e bok op ’e ezel stjoerd wie, krige ik by Rykswettersteat immen oan de tillefoan dy’t ik (allinne mar yn it Hollânsk) oan it ferstân bringe koe wat it probleem wie. Mar doe’t er it troch hie, sei er optein ta dat er it oan it rayonhaad trochjaan soe en dan soe it grif yn oarder komme. Wy binne no sa likernôch in jier en twa moanne fierder en der stiet noch altiten: Drachten 13. Yn sa’n amtnerij moatte jo dochs wol ferdwale.

Deinum, Jan Sybrens

Neiskrift FFU:
Sterkte, freon Reitsma! Krekt wat foar ús ‘Swartboek’. Wy tochten altiten dat in dekonsintrearre rykstsjinst as Rykswettersteat yn Fryslân ek Frysk ferstean moast.

14-06-2006, Geen Friestalig verslag van Middel

DRACHTEN - De burgermeester van Smallingerland, drs. Bert Middel (PvdA), is niet van plan ‘zijn’ burgerjaarverslag in het Fries te publiceren. Het Nederlands is de voertaal in het bestuurlijk verkeer van Smallingerland, luidt de uitleg van gemeentewege.

“It giet hjir lykwols net om in ferslach oan de boargers, mar oan de gemeenteried. De boargers wurde wol sa folle mooglik ynformearre oer it ferslach”, zegt woordvoerder Henry Vrieswijk namens gemeente Smallingerland.

Bertus Postma uit Beetgumermolen heeft in een brief aan de gemeenteraad van Smallingerland bij de raad aangedrongen om de burgemeester alsnog te vergen op een Friestalig burgerjaarverslag. Hij somt maar liefst veertien argumenten op waarmee hij bepleit dat alleen een Nederlandstalig verslag onvoldoende is.

Postma beijvert zich al vele jaren voor meer Fries door vooral de Friese gemeenten.

Boarne: Actief, 14-06-2006

Neiskrift FFU:
Wannear sil der ris in ein komme oan de diskriminaasje fan it Frysk yn it amtlike ferkear? It is it safolste foarbyld fan monopolisearring fan it Hollânsk en de ûnlykweardigens fan it Frysk. En fan in tekoart oan taalfatsoen en taalrespekt foar ús twadde rykstaal. Soks befêstiget hieltiten mar wer de besteande ûngelikense taalmachtsferhâldings. Oan de skandepeal dus mei dy Middel. Wied er net in PvdA-man? In partij mei omtinken foar emansipaasje? Of mist Middel it ynsjoch om dat begryp ek ta te passen op ús taal? Wer in ôfgryslik foarbyld fan hoe’t it net moat yn Fryslân.
12-06-2006, B.J. Postma: oan de Gemeenterie fan Ljouwert

Achtbere rie, achtbere folksfertsjintwurdigers,

No al wer sa’n oardel jier lyn sil it wêze, dat ik yn de nammekommisje-Krol fernaam nei de betingsten foar in doarpsnammeferbettering, fan, bygelyks Wirdum dat hjir net thúsheart, yn Wurdum dat hjir sa hiem en eigen is.

‘De gemeente Ljouwert is ree om oer te gean ta ferfrysking fan de nammen fan doarpen sa gau as de ferfrysking gjin kontroversjele saak mear is en de ferienings fan doarpsbelang en de ynwenners fan de doarpen (...) dêr foar binne.”1
a. Wy hawwe ús eigen gemeentenammen: 36% fan de doarpen hat syn eigen namme (werom) en nije strjitten oan de stedsrâne en yn jim doarpen krije passende, i.e. Fryske, nammen. Sadwaande kinne Snakkerbuorren, Wurdum, en sa, gjin kontroversjele nammen mear wêze.
b. As b. en w. oannimme wolle dat in bestjoer praat en skriuwt út namme fan syn feriening, is it dan ôfdwaande dat sa’n bestjoer freget om de passende, i.e. Frysk namme?
c. Wat bedoelt it kolleezje (dan noch) mei “de ynwenners fan de doarpen (...) dêr foar binne”? Ornaris komt it wurdsje ‘de’ del op ‘alle’ en yn dat gefal soe ien dwersbongel de befrijing fan de Hollânske namme keare kinne.

Wat Himpens/Tearns oangiet, wiis ik jim op in grutte mearheid fan de bewenners yn de jiergearkomste fan Doarpsbelang fan 30 maart 2000 foar de nammeferbettering.2

Foar it gemeentebestjoer hie dat doe mear as genôch wêze kinnen om fan Hempens Himpens te meitsjen en Teerns Tearns.

It hat lang duorre, eardat de nammekommisje op 10 maart 2006 wer oer de doarpsnammen teset rekke. Dy kears krige ik op de stelde fragen noch gjin anderten. Wol kamen de antwurden te praat op my net-bekende fragen.3

a. Yn 1991 moat de PTT in 275 gûne hawwe foar in adresferoaring. “Bij verfriesing van de woonplaats zal dat ook gevolgens hebben”, sa waard steld (en de TPG-man dy’t derby siet, rekkene him al ryk). Wie der lykwols better nei fernommen, dan hie bliken dien, dat se der yn Burgum, Grou, Wommels en Ferwert gjin reade sint foar delteld hiene.
b. “De grootte van beide gemeenten (Ferwerderadiel en Ljouwert, BJP) komen overeen. Dus zal het niet veel verschillen qua aantal komborden.” It gie yn Ferwerderadiel lykwols om alle 13 doarpen en alle 105 buorden - de gemeentenamme waard dêr ommers ek ferbettere - en yn Ljouwert om mar 4 doarpen. No komt it wol gauris foar, tinkt my, dat in kolleezje in saak net rjocht sinniget (wakker oanstiet) en de kosten derfan dan te heech (te leech) rûst. It woe de 10de fan maart net by my wei, dat de kommisjefoarsitter eins nul en neat fan de passende doarpsnammen witte woe. Nei de kommisjegearkomste soe ik wol nea wer wat fan Snakkerbuorren en Wurdum, en sa, hearre, hie ’k tocht, mar de foarsitter, nommel en risnabel man, hat it der dochs yn b. en w. oer hân.

Op 17 maaie stie it nijs yn beide kranten: “Leeuwarden wijst Friese namen af” (Ljouwerter krante) en ‘Friese namen” (Deiblêd). Beide neamden myn namme.
a. De kosten fan omneaming fan de 4 doarpen soene in 50.000 euro wêze. Dat wie ryklik en it kolleezje fielde sels wol dat der wat net doogde. De Topografyske Wurkgroep Fryslân koe en woe dêr it bewiis wol fan leverje, mar b. en w. doarsten der net op yn te gean. Ik leau, dat de bedoeling fan de 50.000 euro in warskôging wie oan it adres fan de gemeentebestjoeren: tink derom, dy âldman is ûnderweis. Helje de flapbarten en -brêgen op, beskoattelje de poartedoarren en lit de amtners de wacht rinne.
b. “Alle inwoners zouden ook 125 euro vergoeding moeten krijgen om verhuiskaartjes te kunnen sturen.” (Deiblêd) Dêr koe in húshâlding fan 3 minsken 961 kaarten mei ferstjoere. It kolleezje wie op syn manear oars ek wol sunich: der soe de deis fan it folkeferfarren gjin berop op ’e ME dien wurde lykas yndertiden yn Wommels, en op de Frjentsjerter sielknipers lykas destiden yn Ferwert.
c. “Burgemeester en wethouders denken dat dit – de omneaming fan de 4 doarpen, BJP – op weerstand stuit in de dorpen.” “Dat is in heechhertige stedske hâlding, dy’t tinken docht oan de âlderwetske regintementaliteit.” (Piter de Groot yn syn ‘Dwers’, Ljouwerter 19 maaie 2006.) “Ook de dorpen hebben niet aangegeven dat ze de Friese namen willen.” No moat it net mâlder. Himpens en Tearns wolle, alteast woene, stomme graach fan de Hollânske beneaming ôf.2 It kolleezje wie finaal op ’e doele. Dat de oare beide doarpen, Snakkerbuorren en Wurdum har nea net opponearre hawwe soene, leit oan 4 ieuwen fan taal‘polityk’, dy’t de Hoffoarsitter, frou mr. C.M.T. Eradus, yndertiid taal’repressie’neamde.4  It liket my hiel fansels ta, dat gâns folk deawurch en skjin ynein is fan alle taal‘ûnderdrukking’.

Ik hie eins neat oars frege as om de betingsten, te stellen oan it fersyk fan in doarp(sbelang) om de bewenners har eigentalige namme (werom) te jaan. It ferhaaltsjes yn de kranten fan 17 maaie wie net de bedoeling, b. en w. bedoaren it nammespul der fierhinne mei. Mar moast en woe it kolleezje syn tsjinnigens yn de 5 letters – yn Himpens, Tearns en Wurdum elkmis ien en yn Snakkerbuorren 2 ekstra – perfoarst buorkundich meitsje, dan hie it my út fatsoen dat ferhaaltsje wol tastjoere mocht. Op 30 maaie en 6 juny haw ik der by de foarljochting noch om frege, by in Hakse, wol ik leauwe, mar dy hie it te drok (!). Dat ik sit noch sûnder de oarspronklike tekst.

Ik trúnje by de rie om der b. en w. op oan te stean, dat
1. der yn ’t koart fannijs oer de doarpsnammen praat wurdt, sûnder “de heechhertige hâlding dy’t tinken docht oan de âlderwetske regintementaliteit”;
2. by dat petear/besprek de Topografyske Wurkgroep Fryslân (C. Jousma, Lysterstrjitte 5, 9269 NR Feanwâlden) ek útnoege wurdt om mei te praten, benammen oer de kosten dy’t der amper wêze soene;
3. sûnder in fan tefoaren al ûnferwrigber fêstlein stânpunt, de arguminten fan wjerskanten op’e skealjes lein wurde en de swierste de trochslach dogge;
4. it gjin spultsje wurdt as dat fan de wetternammen, dy’t it kolleezje foar de helsdoarren dellein hiene en dêr’t in oar se dan mar weiskuorre moast.

Oars, mei Bitgummoolster achtinge,

B.J.Postma

1 Skriuwen fan b. en w. fan 18 desimber 2001.
2 Hempens/Teerns wil verfriesing, Ljouwerter fan 31 maart 2000.
3 Brief fan de kommisjeskriuwster fan 6 febrewaris 2006.
4 Presintaasje fan it wurdboek yn Gerjochstshof, Ut ’e Smidte 35 (2001) nûmer 1.

Boarne: Lytse Frisia, tydskrift foar Fryske striid en literatuer, jrg. LV, nû. 3, sept. 2006, s. 43-45

Neiskrift FFU:
Offisjele eigen, Fryske plaknammen binne fan grutte betsjutting foar de takomst fan dy nammen. Eigen nammen hearre oerdroegen te wurden oan kommende generaasjes. Dat is needsaaklik foar it hoedzjen en noedzjen fan jins taalerfskip. Dan is it fan grut belang dat se offisjeel fêststeld en in yn alle mooglike teksten, op kaarten en op buorden brûkt wurde. Dy eigen nammen hearre ek yn it foarste plak leard te wurden op de skoallen.

31-05-2006, Bertus Postma: Oan mr. L. den Hollander, haadofsier fan justysje

Heechachte Haadofsier,

Op 11 desimber 2000 wie der in lyts feestke yn it Ljouwerter Hof, dêr’t it rjochtskundich wurdboek Hollânsk-Frysk oan deputearre dr. Mulder oanbean waard. De doetiidske hofofsier, frou mr. Eradus, hie it by dy gelegenheid oer fjouwerhûndert jier Frysk: lang soe ús folk syn eigen sprake yn de rjochtseale net prate noch sprekke hawwe mocht, en dêrtroch mist it no in formele rjochtstaal. De presidinte neamde fjouwer ieuwen fan taalpolityk fjouwerhûndert jier fan taal‘repressie’, fan taalûnderdrukking dus.

De Kneppelfreedofsier, mr. F. Hollander, moat der yndertiden wakker mei ophân hawwe. “Hy wie in útsprutsen fijân fan ’e Fryske biweging en hier alris útlitten, dat er dêr nochris mei ien klap in ein oan meitsje soe.” (F. Schurer: ‘De bisleine spegel’)  Jo Iepenbier Ministearje is fansels noch itselde as dat fan it begjin fan de fyftiger jierren, allinnich de ofsieren binne aldergeloks oare as dy fan doe.

Safier’t ofsieren ientalich binne, komme se út in oarstalige maatskippij yn ús mienskip telâne. Datoangeande is der in prinsipiële oerienkomst tusken in Hollânske ofsier yn ús (Frys)lân en in Turksk-prater yn Hollân. Mar der soe likegoed in prinsipieel ûnderskie wêze tusken dy beide gefallen: in Hollânske ofsier te uzes soe ta kinne mei ferstean en lêzen fan ús taal, mar de Turk yn Hollân moat en sil him teminsten mûnling mei it Hollânsk rêde kinne.

Guon (rjochters en ) ofsieren meie dan in Afûk-kursus fan in fjirtich/fyftich lesoeren hân hawwe, mar oft se allegearre ús fersteane, stiet yn ’e kiif. Benammen oan it Saailân binne Fryskpraters ûnder de (rjochters en) ofsieren in hiel lytse minderheid.

Jo hawwe it josels oe sa maklik makke: “Sommige mensen vinden ook, dat je de taal moet spreken, dat vind ik dan weer overdreven.” (Jo sizzen neffens de Ljouwerter fan 27 maaie.) Wêrom’t jo dat oerdreaun achtsje, dàt stiet der net by. Jo jongste ofsier wit wol dat er net by de rjochter oan hoecht te kommen mei in ‘dat vind ik’. Dêr heart in ‘dêrom’ by. Jo binne net fierder kommen as in ‘dat vind ik (dan weer overdreven)’. Sûnder in ‘dêrom’.

Mei jo Hollânsk hawwe jo de taalpolityk fan fjouwer ieuwen fuortset, mei ús sprake hiene jo ús fan in stikje fan dy polityk – ûnderdrukking, neffens frou  mr. Eradus – befrije kinnen.

Mie Bitgummoolster achtinge,

B.J. Postma  

Neiskrift FFU:
De FFU en de Ried fan de Fryske Beweging binne der foarstanner fan dat it Frysk de status fan earste taal kriget yn Fryslân. Dêr heart ek in aktive behearsking fan it Frysk by troch de steande en sittende magistratuer. Sûnder Fryskpratende en -skriuwende ofsieren en rjochters kin it nea net wat wurde mei it Frysk by de rjochtbank en it hof en mei it ‘feitlik’ opheffen fan de taalûnderdrukking yn de rjochtspraak.

Klik ek op: RFDFB-Eigen taal... earste taal!.jpg om it manifest ‘Eigen taal… earste taal’ (16 novimber 1991) fan de Ried fan de Fryske Beweging te iepenjen.
01-05-2006, Skarsterlân: gebruik Fries spontaan

JOURE - Het schriftelijk gebruik van het Fries moet vooral spontaan blijven gebeuren. Skarsterlân wil nu niet vastleggen dat in 2010 minstens een kwart van de gemeentelijke stukken in het Fries moet zijn opgesteld.

Daar heeft de provincie bij bijna de helft voorbeeldgemeenten wat de taal betreft, wel om gevraagd. De reactie uit het gemeentehuis in Joure is dat het schriftelijk gebruik van het Fries niet in cijfers dient te worden vastgelegd. Skarsterlân wil een eigen koers kunnen varen en hanteert meer een volgend dan een zeer actief taalbeleid. Het tekent daarom de intentieverklaring niet die de provincie wil.

Boarne: Leeuwarder Courant, 01-05-2006

Neiskrift FFU:
Sa’n naturalistysk, passyf, laissez-faire-, lit-mar-waaie-(wan-)belied helpt it skriftlik taalgebrûk fan Frysk yn de gemeente Skarsterlân net foarút. It is ek in ferkeard sinjaal yn de rjochting fan learlingen en skoallen om it skriuwen fan it Frysk no ris serieus oan te pakken. It skriftlik Frysk moat himsels yn Skarsterlân mar spontaan ‘oan de eigen jierren’ út ’e sompe lûke. De ferantwurdlikens wurdt by boargers dellein dy’t net of amper Frysk skriuwen leard hawwe. Dan kin de gemeente, al folgjend, blykber mei ‘eare’ frij. Wy tinke der oars oer. Us Swartboek en de skandpeal is it rjochte plak om sa’n Von Münchhausen-oanpak oan de kaak te stellen.

18-04-2006, B.J. Postma: oan de Gemeenterie fan Hearrenfean

Achtbere rie,

Nei’t jim yn jim gearkomste fan 16 febrewaris myn brief fan 27 jannewaris ûnder eagen krigen hiene en it fierders mar oan jim boargemaster oerlitten hiene om it te beänderjen, haw ik fan him beskie krige. Yn syn skriuwen fan 27 maart gie er der net ynhâldlik op yn. Hy makke him fan alles ôf mei ‘gjin aktyf belied’.1

Op dy foet wurd ik no fan de muorre nei it sket en fan it sket nei de muorre stjoerd. Min dwaan fan de kant fan de oars sa foarname Crackstrjitte.

Foarop stiet, dat jim boargemaster in alderfreonlikst en earlik man is, fan betinken dat wy as de Frânsen moatte soene mei in ‘oars net as Frysk, it oare kin deafalle’ (Ljouwerter fan 17 desimber 2004). Hy miende it, syn wurd wie in wurd fan wierheid. Hy soe in boargemaster foar àlle Friezen wêze wolle, foar de twatalige Friezinnen en Friezen en foar de ientalige Hollânskpraters.

De rieden fan alle gemeenten-op-ien-nei hiene in hiele haal dien mei har eigentalige wetternammen, doe’t de boargemasters yn deselde grutte ienriedigens harren sint yn it taalponkje dwaan koene. Mar yn ’e goedichheid! Wa hie doe tinke kinnen, dat jim alris, tusken de ierappels en de brij yn, in taalplan betocht hiene om dêr alle Frysk mei út de publikaasjes te kearen? Dat plan/belied soe jim boargemaster wolris raar yn ’e wei komme kinne te stean as er mei in dûbeldtalich boargerjierferslach ienriedich en solidêr wêze woe mei de rykskommissaris en syn kollega’s yn Balk, Burgum, Dokkum, Drylts, Ferwert, Grou, De Jouwer, Snits, Stiens, De Sweach, Wytmarsum en Wommels2 – en dy’t der noch by komme.

Troch myn briefke fan 27 jannewaris rekke jim boargemaster der yndie glêd mei oan: moast er iepentlik stean mei ús rjocht op in dûbeldtalich boargerjierferslach òf de riedsmacht en syn njoggentjinde-ieusk ‘keare dat Frysk’? Hy skreau my: “Foar it boargerjierferslach wol ik net ôfwike fan de algemiene line dy’t de gemeente Hearrenfean hantearret foar har publikaasjes.” Syn ‘wol ik net’ seit datoangeande hiel wat.

Jim boargemaster, taalman as gjin oarenien, stie yn syn rjocht om in dûbeldtalich jierferslach te skriuwen – de rie hat dêr nul en neat oer te sizzen – mar hy bûgde, beleaven net con amore, foar jim, hast kontrafrysk, taalbelied. En dat wie wer fan dy gefolgen, dat er mei in draaiwaarle yn ’e mûle prate moast.

Ik tref genôch folk dat wat op ús delsjocht, en genôch folk dat him foar eigen wat skammet. De boargemaster fan de Brokstêd is net ien fan dyen. Hy hat him ús sprake oaneigene, praat en sprekt no rûnom en oeral as ien fan ús en skriuwt syn boargerjierferslach (ek) yn ús taal.3 En de riedsleden yn de twadde stêd fan ús lân sjogge net (mear) op ús del en skamje har (net) mear) foar har boargemaster, dat der is sadwaande foar jim yn it twadde doarp fan ús lân likemin grûn foar in fielen fan mearweardigens en/of skamte.

Mei jimme formele ferantwurdlikens beheind wêze ta folken en geaën binnen de eigen gemeentegrinzen, jim maatskiplike ferantwurdlikens gier fier oer dy grinzen hinne. Yn Bûtenpost, Frjentsjer en op ’e Lemmer sille se sizze fan: “De boargemaster op It Fean ek al? Dan uzes ek, dy binne gjin stoer minder!”

Ik haw jim al skreaun, útlein en ferklearre, dat ientalich, i.e. Hollânsktalich, boargerjierferslach, yngiet tsjin mear as ien grûnwet en it betinken fan wize en ferstannige Majesteit, en dat delkomt op diskriminaasje en ûnferdraachsumens. Ik rekkenje dat jim mear en better omtinken oan ien en oar jaan sille as yn jim gearkomste fan 16 febrewaris en dat jimme it njoggentjinde-ieuske kontra-argumint fan ‘keare dat Frysk’ farre litte sille.

Ik trúnje jim oan om by jim boargemaster oan te trúnjen om in dûbeldtalich boargerjierferslach, sa’t jim politike maten yn de steaten dien hawwe by de kommissaris en jim politike susters en bruorren, kammeraatskes en kammeraten en freondinnen en freonen yn de rieden yn Burgum en Grou diene by hàr boargemasters. Jou jim boargemaster it frij, om ienriedich en solidêr te wêzen mei de kommissaris en syn (no al) tolve kollega’s yn oare gemeenten.

Mei Bitgummoolster achtinge,

B.J. Postma

Neiskrift: Myn fisier stiet nachts en deis iepen, dat jim boargemaster kriget in print fan dit briefke.
1 Yn ‘Taalbelied by gemeenten’ fan it Berie foar it Frysk (Ljouwert) bongelet jim gemeente ûnderoan yn de tabel op side 42. It liket my net wat om grutsk op te wêzen.
2 De oanbelangjende gemeenten binne op ’e bygeande plattegrûn swart kleure.
3 Lyksa hat er syn oprop om op 7 maart te stimmen (ek) yn de taal fan ús lân skreaun.

Boarne: Lytse Frisia, tydskrift foar Fryske striid en literatuer, jrg. LV, nû. 3, sept. 2006, s. 35-37

Neiskrift FFU:
Der moat mei gauwens in ein komme oan it diskriminearjende taalbelied fan de gemeente Hearrenfean. Wy stypje Postma yn syn striid. Soks hat út soarte ek wer in geunstige ynfloed op it ûnderwiis yn it Frysk.

13-04-2006, Taalstrijd

De Friesche Motorclub is een eerbiedwaardige vereniging. Dik negentig jaar oud, maar springlevend, met tal van activiteiten waaronder de jaarlijkse Elfstedentocht voor motorrijders, en een opgewekt periodiek. In het jongste nummer schuift de vereniging lelijk onderuit. Mot over motorzaken? Ruzie over te rijden routes? Welnee. Er is een taalstrijd losgebarsten. […]

Het clubblad leert dat het er knap vervelend aan toe ging. Het altijd Nederlandstalige verslag van de bijeenkomst is deze keer in het Fries geschreven, waarschijnlijk uit chagrijn over het optreden van “in Hollander” tijdens de vergadering. Of het hier iemand uit de Randstad of een Nederlands sprekende Fries betreft, blijft onduidelijk. Voor het vervolg maakt het ook niet uit.

Hij had zich al niet populair gemaakt met eerdere vragen tijdens de vergadering. En nu viel hij “in fierders wurdearre lid út ’e stêd Ljouwert” bij die problemen zei te hebben met Friestalige stukjes in het verenigingsblad. Het gewaardeerde lid stelde voor deze ook in het Nederlands af te drukken.

Veel hinder kunnen beide motorliefhebbers tot nu toe niet hebben gehad van dit probleem. Het Fries in het blaadje beperkt zich doorgaans tot de column van een motorrijdster, die zich “Flie, it fanke út ’e Wâlden” noemt. Nadat de verslagschrijver het bestuur al heeft aangeraden de ‘Hollander’ te verwijzen naar “in Hollânkse motorklup”, mag Flie ongeremd uithalen.

Zelf was ze absent op de ledenvergadering en dat was goed ook, schrijft ze, “want ik hie dy man it ljocht út de eagen klaud, dy grutbek!”. Omdat hij zelfs had geopperd de hele Friestalige rubriek maar te strepen, ploft de columniste haast van woede: “Wa’t Flie út it klupblêd hawwe wol sûnder sels ek mar ien letter kopij oan te leverjen, hat gjin rjocht fan praten.” Waarop zij afrondt met een vetgedrukt “Bek ticht of opsoademiterje!” […]

WIEBE PENNEWAARD

Boarne: Leeuwarder Courant, 13-04-2006 [foarnaamste part fan it krantestikje]

Neiskrift FFU:
Lykas Flie hat de FFU ek it mier oan frisofoben lykas ‘Hollander’. Nei de Afûk mei sa’n frisibeet of oars … Wy sille de wurden fan Flie net werhelje. Sa út in troch moat in flie tabite. ‘Grutbek’ heart fansels ek oan ús skandepeal te kyk en te kak te hingjen. En no trochpakke, Flie! No ek alle Hollânsktalige stikjes ‘yn it Frysk ôfprintsje’ yn it klupblêd. En as dûbeltaligens tefolle wurk is, dan is heal om heal Frysk en Hollânsk ek goed. Wy wolle wol hantlangje. Allinnich mei it Frysk fansels ...

16-03-2006, ‘Friese vertaling van proces-verbaal niet opeisbaar’

Grou - Veehouder T. de Groot uit Grou krijgt geen Friese vertaling van het proces-verbaal dat onlangs tegen hem is opgemaakt. Der Groot had bij hoofdofficier van justitie Den Hollander geklaagd, dat een agent alleen in het Nederlands het verhaal wilde opstellen.

Den Hollander schrijft nu aan de Grouster dat de agent daarmee precies volgens de regels heeft gehandeld. Een verbaal mag wel in het Fries worden opgemaakt, maar dat hoeft niet. De keus is aan de agent, niet aan de verdachte. De Groot mag uiteraard wel Fries spreken tegen de agent en ook tegen de rechter, aldus Den Hollander.

Boarne: Friesch Dagblad, 16-03-2006

Neiskrift FFU:
Wat is de betsjutting fan ‘Geunst nei Rjocht’ as it oan in polysje sels oerlitten wurdt om it Frysk te brûken as ien it ‘oandoart’ om Frysk tsjin de polysje te praten? Yn de praktyk wurdt dêrmei it opmeitsjen fan in Frysk proses-ferbaal ûnmooglik makke. De stimulâns om as polysje it Frysk skriuwen te learen en op skrift feitlik ek (geregeld) te brûken, sil nihil wêze.

04-03-2006, Natuurboer eist Friese vertaling processtuk

Grou – Natuurboer Thom de Groot heeft een conflict met de Friese politie over een proces-verbaal. De Groot wil dat het stuk in de Friese taal wordt opgenaakt. Daartoe is de politie niet bereid.

De Groot werd op 18 mei vorig jaar gehoord door politieagenten omdat hij een inspecteur van de dierenbescherming had beledigd. Hij vergeleek het gedrag van de beambte met dat van “een officier van de SS”. De zaak wordt binnenkort behandeld voor de rechtbank in Leeuwarden.

Hoewel hij zijn verklaring tegenover de politie in het Fries aflegede, werd het proces-verbaal in het Nedrrlands opgetekend. “Dat fernuveret my. Sa wol ik it net ha”, aldus De Groot. De politie weigert hem echter een Friese vertaling te leveren.

De Groot heeft hierover een k;acht ingediend bij hoofdofficier van justitie Leo den Hollander. Ook wilhijzich beklagen bij het ministerie van binnenlandse zaken. “Se binne noch net fan my ôf.”

Volgens Peter Boomsma van de politie zijn Friestalige processen-verbaal niet gebruikelijk. As De Groot dêr fuort om frege hie, hiene wy it wol dwaan wollen. Mar hy hat doe it stik tekene en komt hast in jier letter mei it fersyk om in Fryske oersetting. Dat dogge wy no net mear. Dan ha wy wurk fan it wurk.”

Boarne: Leeuwarder Courant, 04-03-2006

Neiskrift FFU:
Wol it Frysk ea fanselssprekkend wurde yn en bûten it ûnderwiis, dan sil in Frysktalige ferklearring út respekt foar de Frysktalige en foar syn taal automatysk liede moatte ta in Frysktalich proses-ferbaal. Wêrom soe men dêr apart om freegje moatte? Yn sa’n situaasje hat men wol wat oars oan ’e holle. Dit foarfal befêstiget mar wer de útsûnderingsposysje dêr’t it Frysk noch altiten yn holden wurdt. Dat moat dus tenei oars en better.

18-02-2006, FNP woest na weigeren van kieslijst in het Fries

DRACHTEN – De FNP in Smallingerland is woest op de gemeente. De Friestalige kieslijst die de partij inleverde bij de burgerlijke stand, is geweigerd. “It moast perfoarst yn it Nederlânsk. Oars mochten wy net meidwaan oan de ferkiezings”, zegt lijsttrekker Repke Hollema. “Puere diskriminaasje”, fulmineert hij.  

De Frysk Nasjonale Partij, lijst 8 in Smallingerland, had de adressen en woonplaatsen van de te verkiezen personen in het Fries gesteld. De partij heeft voor even haar principes overboord gegooid, zegt Hollema. “Want wy wolle fansels al meidwaan. Wy ha djip bûge moatten.” Er zijn nieuwe lijsten opgesteld en ingeleverd, die door de kandidaten opnieuw zijn ondertekend.

Boarne: Leeuwarder Courant, 18-02-2006

Neiskrift FFU:
It is de optelsom fan al sokke diskriminearjende en ûnderdrukkende regels en foarskriften dy’t op ’t lêst as in ferburgen of ymplisyt learplan (sjoch ek Aktueel 2006, 17-02-2006) begjinne te wurkjen. As adressen en wenplakken net yn it Frysk meie yn it de eigen provinsje, dan wurdt sa’n kromwoeksen werklikheid al gau foar ‘gewoan’ oansjoen. It abnormale wurdt op it lêst normaal en fanselssprekkend fûn. Soks manipulearret en yndoktrinearret ek de geasten fan de jongste generaasje.

31-01-2006, In memoriam Rindert Straatsma yn it Hollânsk yn it Friesch Dagblad

Rindert Straatsma
Het moet mij van het hart dat het mij erg tegenvalt dat het Friesch Dagblad een in memoriam voor de Friese taalstrijder Rindert Straatsma in het Nederlands heeft gepubliceerd. Iemand die tijdens zijn leven zo heeft geijverd voor de gelijkberechtiging van het Fries, verdient beter.

Leeuwarden, Hindrik Sijens

Boarne: Friesch Dagblad, 31-01-2006 (ynstjoerd stikje)

Neiskrift FFU:
De Ljouwerter Krante wie lokkich wol sa fatsoenlik om alles yn it Frysk te dwaan. Sjoch ek by Aktueel, 27/30-01-2006.

04-01-2006, Nijpels krijgt site terug als hij Fries praat

Zes jaar is Nijpels nu Commissaris van de Koningin in Fryslân en nog altijd spreekt hij geen Fries. De nationalistische actiegroep Stifting Fryske Aksje vindt het welletjes: het wordt tijd dat Nijpels eens in het Fries van zich laat horen. De stichting heeft de internet-domeinnaam ednijpels.nl gekaapt. Wie naar de site surft, krijgt een boze Fryske piraat in beeld. Nijpels kan de naam terugkrijgen, maar daar moet hij wat wel voor doen. Namelijk een Statenvergadering in de Friese taal voorzitten.

“Ed Nijpels is een uitstekende Commissaris van de Koningin”, zegt een zegmans van Stifting Fryske Aksje. “Maar het is natuurlijk belachelijk dat een vertegenwoordiger van een tweetalige provincie maar één van die twee talen machtig is. Van Balkenende zouden we het ook niet accepteren als hij alleen maar Engels praatte.”

Boarne: Friesch Dagblad, 04-01-2006

Neiskrift FFU:
Nijpels hat nei seis jier yn Fryslân wurke en wenne te hawwen, blykber noch altiten in grutte taalefterstân; in ynkommeling op sa’n hege amtlike posysje ûnweardich. In ferkeard foarbyld foar ús Fryske opgroeiende bern. Wy hingje him hjirre oan de skandpeal oant er syn earste Steategearkomste folslein yn it Frysk foarsit.

17-01-2006, ‘Fries spreken in Leeuwarden is not done’

Hoe hoort het eigenlijk?
Manon de Boois, diëtiste, woont sinds tien jaar in Leeuwarden.

“Ik spreek geen woord Fries. Ik merk wel eens, bijvoorbeeld, wanneer ik spreekuur houdt in Dokkum, dat mensen dat jammer vinden. Ik versta het prima, maar dan stappen ze toch vaak over. Dat vind ik zelf ook jammer, want ze voelen zich toch meer op hun gemak wanneer ze Fries praten.”

“Het wordt een heel andere kwestie wanneer ik op het schoolplein op mijn kinderen sta te wachten en ik hoor al die ouders om me heen Fries praten. Dat vind ik een beetje aanstellerig. Ik bedoel, kom op zeg: Lééúwarden, de hoofdstad van de provincie! Ik vind het echt not done om daar Fries te praten. In een winkel in Dokkum, oké, maar niet in Leeuwarden.”

Boarne: Leeuwarder Courant, 17-01-2006

Neiskrift FFU:
Sa’n opfetting is fan in net te beskriuwen domheid. Dêr hat de FFU dus dan ek gjin wurden foar. Oan de skandpeal mei dizze ‘dame’. In Fryske allochtoanekursus foar ‘Hollanders’ om de frjemde harsenskronkels fan Manon - dy’t ek al twa wurden Ingelsk ken - wer wat yn it fatsoen te krijen, soe in oplossing jaan kinne. Dat sil wol in toer wurde ...

***

17-01-2006, ‘Alle Friezen hebben fatsoenlijk Nederlands leren spreken op school’

Hoe hoort het eigenlijk?
Lidy Brummelkamp, oud-D66-raadslid uit Uitwellingerga. Woont sinds vijftien jaar in Friesland.

“Ik trek me er niets meer van aan. Ik ben 73 en heb een leeftijd bereikt waarop ik niet meer gedwongen ben om met bepaalde mensen om te gaan.”

“In 1994, toen ik aantrad als raadslid voor D66, ging het mis. Ik zat daar als eenling, uit het midden van het land en om me heen sprak iedereen Fries. Ik kon het niet volgen en maakt bezwaar. Dat is toen geëscaleerd: ik kreeg vervelende brieven en opmerkingen. Uiteindelijk ben ik afgetreden.”

“Ik heb een soort allergie voor het Fries gekregen. Als ik nu nog in het Fries wordt aangesproken, dan reageer ik gewoon niet. Of ik zeg dat ik het niet versta. Gaan ze vervolgens toch in het Fries door, dan houdt het op. Kom nou toch. Alle Friezen hebben fatsoenlijk Nederlands leren spreken op school.”

Boarne: Leeuwarder Courant, 17-01-2006

Neiskrift FFU:
In yntegraasjekursus Frysk foar Brummelkamp sil wol net folle mear helpe. Dwerse Lidy hie net foar it ferstân dat ‘fatsoen’ ynhâldt dat ynkommers har oanpasse oan de Friezen. Se hat it nei al dy jierren noch net begrepen en se sil it, tinkt ús, ek net mear begripe. Oan de ‘skandpeal’ dus mei har.

As dizze lytse taalymperialist har yn Fryslân allinnich mar thúsfielt as de Friezen harren foar har ferbrekke, dan is der mar ien oplossing: werom nei de rânestêd. Dêr prate se almeast gjin Frysk. Weesp is in oanrieder (sjoch ek ús Wytboek, 17-01-2006). Dêr leit it lok grif op har te wachtsjen en kin se sûnder argewaasje faaks noch hiel âld wurde. De Friezen sille har net misse. Miskien kin se Manon (sjoch boppe) meinimme as selskipsdame en priveediëtiste. Dan is dy ek goed teplak.
14-01-2006, Wetterskip Fryslân en Frysk

In  kop yn de LC fan 10 jannewaris dy’t myn oandacht luts: ´Friese politie moet Friese taal verstaan’. Tagelyk kaam my in resint foarfal yn it sin, dat oerienkomst fertoant mei wat boargemaster Liemburg en Gjalt Jelsma oerkaam. Diskear giet it net oer de plysje, mar oer it Wetterskip Fryslân. It earste wie mei in meiwurkster, dy’t fuortdaliks op myn ferhaal reagearre mei te sizzen dat se gjin Frysk ferstie. Myn beskied - yn it Frysk, om’t har bewearing my mar min oan woe - dat soks oars wol ferwachte wurde mocht, benammen fan in meiwurkster fan in ynstânsje mei sa’n geve Fryske namme, foel net al te goed. Myn opmerking dêrnei, dat der rûnom kursussen Frysk jûn wurde, hie ik faaks net meitsje moatten. Har wurkjouwer, andere se, stelde soks net ferplichte. Myn twadde telefoantsje, fuort dêrnei, brocht my yn kontakt mei in oare meiwurkster. Dy liet nei myn earste wurden ek fuortdaliks witte gjin Frysk te ferstean. It like hast in komplot fan Wetterskip Fryslân, mar wêrom yn ´e goedichheid?

In pear dingen binne my sa stadichoan dúdlik wurden. De Fryske identiteit moat by guon ynstânsjes heech holden wurde troch geveltsjefrysk op gebouwen, briefpapier, ensfh. Mar, wat folle minder is, Fryskpraters rinne it risiko yn de eigen provinsje op it jan-poepsplak te kommen as se harren net ferbrekke. Yn myn gefal alteast wie dat sa klear as in klûntsje.

Burgum, Klaas Feenstra

Boarne: Leeuwarder Courant, 14-01-2006
12-01-2006, Friese korpschef vindt beheersing Fries niet nodig

Leeuwarden  -  De Friese agenten hoeven van hun baas het Fries niet te kunnen beheersen. Dat stelde gisteren korpschef Foeke Wagenaar op de nieuwjaarsreceptie van het Friese politiekorps.
,,In de Friese samenleving zou het zo moeten zijn dat je kunt communiceren in het Fries. Maar dat is wat anders dan de discussie die nu gevoerd wordt. Die is te ver doorgetrokken en in een karikatuur gebracht’’, betoogde Wagenaar.

Het politiekorps in Friesland heeft de ambitie om het Fries in ieder geval te verstaan. Maar dat is niet altijd meteen het geval. ,,In Noordoost werkt sinds 1 januari officieel een teamchef uit Kennemerland. Die verstaat niet direct Fries. Bij ons werkt een mevrouw uit Rusland, een mevrouw uit Joegoslavië en een meneer uit Canada. Die spreken en schrijven keurig Nederlands. Maar nog geen Fries.''

,,Het gaat mij om de professie van de politie en dat is echt wat anders. Het is niet het belangrijkste dat de politie Fries spreekt, het is belangrijk dat wij ons werk goed doen'', verkondigde Wagenaar. ,,Bovendien, wij zijn de Nederlandse politie, geen Friese politie. De Nederlandse politie vereist niet dat wij Fries kunnen verstaan.’’

Boarne: Leeuwarder Courant, 12-01-2006

***

12-01-2006, Politietop steekt draak met Fries*

‘Verstaan taal niet strikt noodzakelijk’

Wommels/Leeuwarden -  De Friese politietop steekt openlijk de draak met het wettelijk beschermde recht van Friestaligen om hun eigen taal te spreken in contacten met overheidsdienaren in de provincie. Korpsbeheerder Geert Dales en korpschef Foeke Wagenaar vinden het wel wenselijk dat politiemensen Fries kunnen verstaan en lezen, maar niet noodzakelijk.

Dales vindt dat burgers wat het Fries betreft “niet op hun strepen’’ moeten gaan staan, “ook al hebben ze formeel gelijk’’. Wie zich wel beroept op zijn rechten, maakt zich volgens Dales schuldig aan provocatie. “Die maken het groter dan het is.”

Burgemeester Johanneke Liemburg van Littenseradiel zou volgens Dales doelbewust  “een poppenkast” hebben gebouwd van een incident, waarin een Bolswarder politievrouw haar vorig jaar niet kon verstaan toen zij in het Fries een melding wou doen. “Dat leidt binnen en buiten Friesland tot grote hilariteit”, aldus Dales.

Wagenaar stelde gisteren in zijn Nieuwjaarsrede dat het regiokorps “geen Friese politie” is, maar “Nederlandse politie”. “Die vereist niet dat wij Fries kunnen verstaan”, zo voegde de korpschef daaraan toe.

Dales en Wagenaar kiezen met hun openlijke afwijzing van bestaande rechten van Friestaligen een ramkoers jegens het provinciaal bestuur. Gedeputeerde Staten spraken de politie in november schriftelijk aan op recente inbreuken op de rechten van Friestaligen.

In de brief werden Dales en Wagenaar gewezen op verplichtingen die Nederland bij Europees verdrag is aangegaan en op afspraken die in het verlengde daarvan zijn gemaakt tussen rijk en provincie.

‘Dales lit it sitte’ met gebruik van Fries door politieagenten
Korpsbeheerder Geert Dales bagatelliseert reële problemen van de Friese regiopolitie met het gebruik van het Fries. Dit zegt burgemeester Johanneke Liemburg van Littenseradiel in een reactie op Dales’ oproep aan Friestaligen om hun recht op het Fries spreken tegen politieambtenaren in voorkomende gevallen op te geven.

“Friezen binne altyd al wend om har oan te passen en dat dogge de measten ek withoefaak en te maklik”, zegt Liemburg. “Se litte har ek gau yntimidearje. As Dales seit dat de plysje net perfoarst Frysk hoecht te ferstean, is de leauweardigens fan de oerheid yn it geding.”

Volgens Liemburg is er een kloof tussen op papier gemaakte afspraken over het Fries en de praktijk. “As de kleau troch tefolle pragmatisme bestean bliuwt, wurdt de rjochtsposysje fan it Frysk in deade letter en it Frysk in deade taal.”

Korpsbeheerder Dales noemt het desgevraagd “een non-vraagstuk”, dat niet iedereen bij de Friese politie Fries verstaat. Alle Friezen spreken zonder uitzondering ook Nederlands. Dan moet je er geen nummer van maken, als een agent het Fries niet verstaat”, aldus de korpsbeheerder. “Je moet er pragmatisch mee omgaan.”

“Als de veiligheid in het geding is, moeten burgers wat het Fries betreft, niet op hun strepen gaan staan. Dan maak je het groter dan het is.” Burgemeester Liemburg heeft volgens de  korpsbeheerder de positie van het Fries “alleen maar geschaad”, door zich er openlijk over te beklagen dat een politieambtenaar haar niet verstond.

“Ze heeft het natuurlijk alleen maar gedaan om te provoceren. Ik neem dat niet serieus en betreur dat.” Dales zegt dat het goed gaat met het Fries bij de politie. Voor verplichte taalcursussen ziet hij geen noodzaak. “Er is maar één klacht, dus waar praten we over?”

Liemburg betwist dat zij een kleinigheid heeft opgeblazen. “De oanlieding wie frij ûnnoazel, mar ik woe gewoan witte hoe’t it no sit. Minister Remkes hie it krekt yn Dokkum moai opsein oer hoe’t de Friezen no mar sjen litte moasten oft se it miene mei de taal.”

De burgemeester van Littenseradiel heeft de Bolswarder politievrouw, die het Fries niet machtig was, destijds een boeket bloemen gestuurd. “It begrutte my, dat sy der sa mei siet. Ik fielde my besopen. It gie fansels net om har, mar om har lieding dy’t har it Frysk net bybrocht hat. Dales lit it hjir sitte.

Volgens Liemburg vindt de korpsbeheerder het niet fijn, dat zijzelf en het provinciaal bestuur hem op het Fries bij de politie hebben aangesproken. “Nijpels syn namme stiet ûnder in brief oan Dales en Wagenaar dy’t seit: mei de billen bleat. Dat fynt Dales net leuk. Hy fynt publisiteit allinne mar leuk as it om himsels giet.”

Korpschef Foeke Wagenaar noemt de actuele discussie over het Fries bij de politie “karikaturaal”. In zijn Nieuwjaarsrede hoonde hij op zijn beurt de taalvaardigheid van Friessprekers: “Wat is nou Fries? Ik krijgt kramp in mijn  tenen als ik die zogenaamde Friezen op de radio Fries hoor spreken. Het is vaak geen goed Fries.”

Gedeputeerde Bertus Mulder (PvdA, cultuur) noemde Wagenaars uitlatingen vanmiddag “ûnbesteanber”. Hij beticht de korpschef ervan zich ‘ûnder en boppe de wet” te plaatsen. “Wagenaar set hjirmei de klok fyftich jier werom. Salang al folget de oerheid de boarger yn syn taalgebrûk.”

Boarne: Leeuwarder Courant, 12-01-2006

***

14-01-2006, Liemburg: Dales draait wat bij, nu nog excuus

WOMMELS/LEEUWARDEN - Burgemeester Johanneke Liemburg (Littenseradiel) eist openbare excuses van korpsbeheerder Geert Dales over het feit dat hij haar heeft beschuldigd van het schoppen van een rel rond het Fries bij de politiek. Dales weigert pertinent zich te verontschuldigen. Liemburg wil het geschil nu aan commissaris der koningin Ed Nijpels voorleggen.

De kwestie draait om Liemburgs verzoek om opheldering over hoe de korpsleiding denkt over het Fries door de politie. Beide burgemeesters kwamen nauwelijks nader tot elkaar, al bespeurt Liemburg bij Dales nu “in positieve grûnhâlding” tegenover Friese les voor politiekmensen. “Foarich jier hied er noch in negative grûnhâlding, dus dat is winst”, zegt Liemburg.

Nadat Dales in de krant en in de ether Liemburg drie dagen felle verwijten had gemaakt – “ze had me even collegiaal moeten bellen, maar maakte er een nummer van, alleen maar om te provoceren”, gaf hij gisteravond een ludieke draai aan zijn opwinding. Hij liet een camerateam van Omrop Fryslân een fles kruidenbitter in Wommels bezorgen. “Het heeft ook wel iets hilarisch”, aldus Dales.

Liemburg kan er echter nog niet om lachen. “ Ik lit my net yn de hoeke sette. Sels de boargemaster fan Ljouwert moat fatsoenlik bliuwe. Hy hoecht net op ´e knibbels, mar hy moat syn fersin al tajaan.”

Neiskrift FFU:
It sil ús trouwe lêzers al lang dúdlik wêze dat korpsbehearder Dales en polysjesjef Wagenaar harren mei har útspraken net allinnich skuldich meitsjen oan it leechlizzen fan it Frysk, mar de Friezen mei harren taal wer yn in hoeke triuwe, dêr’t se no krekt út moatte. Hoe kinne Friezen ea in goed taalbesef, selsbewustwêzen en selsrespekt as Fries opbouwe as se fan in part fan de hearskjende boppelaach - en beide dogeneaten hearre ta dy laach - winliken wer oan ´e kant reage wurde.

Dales en Wagenaar jouwe as gesachsdragers in ferkeard foarbyld en sinjaal ôf, ek yn de rjochting fan de learlingen fan skoallen: Frysk is net wichtich, dat hoege jo net te kennen as it der op oankomt. Ek net by de polysje. Friezen hearre ’fatsoenlik’ te wêzen, har ‘kreas’ te ferbrekken en oan te passen as de polysje it Frysk net machtich is.

Sok praat fan autoriteiten wurket as in ûnbewust, dus ferburgen of ferhoalen learplan ek troch yn it ûnderwiis. Hoe kin in skoalle ea oan learlingen in Frysksinnige taalhâlding en in Frysk taalgedrach bybringe as sokken harsels yn de maatskippij om de skoalle hinne sa misdrage. De FFU hinget beide hampelmannen yn ús swartboek oan de skandpeal. Omdat se sokke koartsichtige en ûnfoechsume  dingen sizze.

En fansels heart boargemaster Liemburg yn ús wytboek. Wy, as FFU, sette har op it earepoadium, omdat wy wiis binne mei har aksje. Se is (ek) in foarbyld foar al ús skoalgeande bern: Johanneke, do bist in frou nei ús hert!

*Sjoch hjirûnder: okt. 2005, Frysk as it kin? En fierder by Poadium, 12/13/14-01-2006.
15-12-2005, Fakatuere algemien ûnderwiisdirekteur en it Frysk yn Opsterlân

BEETSTERZWAAG - Raadslid Ria Blaak begrijpt er niets van dat de gemeente Opsterland als één van de weinige Friese gemeenten niet mee heeft  gedaan aan een provinciaal onderzoek naar Fries taalbeleid.

‘En dat terwijl wij met z’n allen zo voor de overstap van een volgend naar een actief taalbeleid waren.’ Wethouder Klaas de Boer weet dit aan de manier waarop de uitvoering van het Fries taalbeleid met de raad is afgesproken.

‘Der is doe troch de ried gjin jild frijmakke foar ekstra amtlike tiid en dan falle dit soarte saken der tuskentroch.’ Het was een antwoord dat van Blaak het predikaat ‘flauw’ kreeg.

De PvdA-fractievoorzitter was ook verbaasd dat er in de vacature voor de algemene onderwijsdirecteur niets over de tweetaligheid van Opsterland en over het actieve taalbeleid van de gemeente werd vermeld. Het antwoord van de Boer dat het om een ook landelijke verspreide advertentie ging, stemde Blaak niet tevreden.

Boarne: de Woudklank, 15-12-2005
26-07-2005, Vlieland heeft taalprobleem: Friestalige motie gaat retour

Vlieland - Vlieland stuurt een Friestalige motie retour. De gemeente Dongeradeel had het stuk over het ‘project versterking bestuurlijke organisatie' naar het eiland gestuurd voor een steunbetuiging. Het taalgebruik schoot gisteravond bij Algemeen Belang Vlieland (ABV) en de VVD in het verkeerde keelgat. ‘Waarom is er geen Nederlandstalige bijlage bijgevoegd?', bromde ABV'er Germ Veenstra tijdens de raadsvergadering. ‘Wij kunnen deze motie niet behandelen, omdat we het niet kunnen lezen.'

Nu gaat het document terug naar Dokkum, met het verzoek om een Nederlandstalig exemplaar. Wethouder Ate Oosterhof van Dongeradeel vindt het maar een flauwe vertoning. ‘Se ha dêr in boargemaster dy't it wol oersette kin. Dy sit ommers ek yn de steaten fan Fryslân.' De pas geïnstalleerde burgemeester Baukje Galama kon gisteravond echter niet helpen. Zij was druk met verhuizen.

Boarne: Leeuwarder Courant, 26-07-2005

Kommentaar: It soe goed wêze dat der mei gauwens in ein komt oan de frijstelling fan it jaan fan Frysk op de skoallen op de eilannen. Dan lost it probleem fan de analfabeten yn it Frysk him dêre op ´en doer fansels op. Frisibeten as Germ Veenstra drage har Fryske namme, neffens ús, net mei eare. Soe it oan syn taalhâlding of oan syn yntelliginsje lizze? Of falt it Frysk by dy ABV'er bûten syn eigen belang? Wa sil sizze hoefier't it algemien belang rikt?

Wat wy wol witte, is dat se der op Flylân sels in djoere postsegel foar oer hawwe om in moasje werom te stjoeren. Dy is by Flylân omgien nei Dokkum, sille wy mar sizze. As jo dat opbringe kinne, dan fertsjinnet sa'n ABV'er mei rjocht en reden in ‘eareplakje' oan ús skandpeal. Mei syn maat, de VVD'er, dernjonken ...
Oktober 2005, Frysk as it kin?

Omskriuwing: Snein, 20 maart 2005 fynt Folkert Bosma it earste ljipaai yn Littenseradiel . It sertifikaat mei de bonus wurdt troch boargemaster Johanneke Liemburg fan dy gemeente yn it fjild oerlange en se skillet de plysje yn Boalsert om yn it Frysk te melden dat it earste aai fûn is. De suveillante dy't de tillefoan opnimt, ferstiet it Frysk net. Boargemaster Liemburg freget: ‘En hoeft u geen cursus te volgen?' Nee, dat hoecht se net.

In dei letter stjoert de boargemaster in brief nei de korpsbehearder fan de plysje yn Fryslân, boargemaster Geert Dales, om te fernimmen wat it belied fan de plysje is, as it giet om it brûken fan de eigen taal. De minister fan ynlânske saken, Remkes, kriget in ôfskrift.

It Frysktalige antwurd fan de korpsbehearder komt earst op 26 april: ‘De tanimmende mobiliteit fan de beropsbefolking bring mei har mei dat ek yn gruttere oantallen net Frysk sprekkende kollega's kieze foar plysje Fryslân. Wy selektearje de meiwurkers fan de plysje Fryslân op harren kwaliteit as meiwurkers fan de plysje: we stelle net de eask dat it Frysk aktyf as passyf behearske wurde moat. As taheakken op de funksje-easken soe dit de seleksje slim behinderje.'

Nei dat bargefrysk skriuwt Dales oer de relaasje mei it útfieringskonvenant: ‘Sjende nei dy kontekst sil in fersyk fan in net sprekkende kollega om in kursus Frysk te folgjen ynstimming fine as it om in funksje giet mei in protte kontakten rjochting publyk yn in omjouwing wêr't noch aktyf praat wurdt. It aktyf befoarderjen fan it sprekken fan ´e Fryske taal troch plysjeminsken kin net beskôge wurde as in kearnaktiviteit fan de plysje. Dêrom binne der ek gjin budzjetten reservearre foar it folgjen fan in kursus Frysk en is der gjin jild foar it ferplicht stellen om sa'n kursus te folgjen.'

Op 20 juny komt it antwurd fan de minister: ‘Korpsbeheerder en korpschef hebben de mogelijkheid om in hun eigen opleidingsbeleid aandacht te besteden aan de kennis van de Friese taal. Het is een regiospecifieke aangelegenheid. Het vormt geen onderdeel van het landelijk stelsel van politietaken.'

It is dus de taak fan de korpsbehearder. En de korpsbehearder fynt it sels net nedich dat plysjeminsken yn Fryslân Frysk fersteane ...

Aksje: Boargemaster Liemburg stjoert de hiele korrespondinsje oan deputearre Bertus Mulder (dy't taal en kultuer yn syn portefúlje hat) mei de opdracht: Bertus, doch der wat oan.

Reaksje (fan deputearre Mulder): ‘Yn syn proefskrift Waar gaan wij heen met het Fries jout Bastiaan D. van der Velden oan dat de lanlike oerheid him fûleindich fersetten hat tsjin de ûntjouwing fan it Frysk as twadde rykstaal. It brûken fan it Frysk soe de ‘rechtseenheid, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid' fan de Nederlânske rjochtsteat yn gefaar bringe. Stapke foar stapke is dat feroare. De ratifikaasje fan it Europeesk Hânfêst foar Regionale en Minderheidstalen hat in nije sitewaasje teweechbrocht. De lanlike oerheid hat ‘the facilitation and/or encouragement of the use of regionale or minority languages, in speech and writing, in public and private life' op him nommen en dat foar it Frysk yn 48 bepalings útwurke. Op grûn fan dat Europeesk Hânfêst hat de Provinsje in bestjoersôfspraak mei it Ryk makke. En dêr stiet dat oerheden in aktive rol hawwe om in twatalich Fryslân stal te jaan. Dêr is it oardiel fan minister Remkes op basearre.

As it my net mist, is de Plysje Fryslân ûnderdiel fan it oerheidsapparaat yn in twatalige provinsje. Dat is op himsels al in reden om by de Plysje Fryslân ek nei te gean hoe't dy mei it Frysk omgean wol. Mar der is noch in oar aspekt. It bestjoer fan de Plysje Fryslân wurdt foarme troch de boargemasters fan de gemeenten yn de provinsje Fryslân. De measte gemeenten hawwe in taalbelied foar it Frysk fêststeld. Der binne alve gemeenten dy't in taaloardering hawwe. It liket my ta dat dy boargemasters, as útfierder fan harren gemeentlik belied, dêr omtinken foar hawwe moatte soene. Dy hawwe in direkte ferantwurdlikens foar it al of net hawwen fan taalbelied by de Polysje Fryslân.

Ien argumint fan boargemaster Dales haw ik my bot oer besaud. Der komme minsken fan bûten de provinsje en om no te ferwachtsjen dat dy ek wat mei it Frysk te krijen hawwe soene, dat liket him tefolle frege. Omtinken foar sawol passive of aktive behearsking fan it Frysk is net nedich. Der hoege gjin budzjetten foar it Frysk te wêzen.

Dy hâlding fan Dales slút wûnderaardich oan by eardere opfettings fan bewâldfierders, lykas mr. Steeman. Dy fersette him yn 1951 tsjin it brûken fan it Frysk yn de rjochtseal. Dy skreau yn 1951 – yn de tiid foar Kneppelfreed – ‘in mijn tijd waren de Friezen nog bescheiden'. As dat doe al sa wie, hoe sil dat dan no wêze, nei mear as fyftich jier emansipaasje fan it Frysk? Hat Dales foar it ferstân dat er as korpsbehearder oer hiel Fryslân giet? Miskien moatte wy dochs ta op in provinsjale plysje. Boargemaster Geert Dales liket my yn dizze saak net op ´e hichte fan de tiid te wêzen.

Mei ik dêrom Johanneke oproppe om dizze tematyk oan ´e oarder te stellen yn dat kolleezje fan boargemasters dat mei-elkoar oer de plysje giet? Dat kin miskien troch it yn besprek bringen fan in brief fan de Provinsje by de ynkommen stikken. Wy sille op it Provinsjehûs besykje dêr in goed ferhaal del te lizzen.'

Resultaten en kommentaar: De aksje fan boargemaster Liemburg fertsjinnet lof. Dales syn opstelling is dy fan in taalûnderdrukker. En fan sokken hawwe wy yn de rin fan de lêste beide ieuwen al tefolle hân. Soks hat djippe spoaren neilitten en by gâns Friezen gefoelens fan minderweardigens neilitten op it stik fan har eigen taal. Goefriezen binne benaud wurden om foar ‘trochdriuwers' en ‘diepfriezen' oansjoen te wurden, omdat minsken as Steeman en Dales it ‘gewoane' of ‘normale', en dat heart it praten en skriuwen fan de eigen taal te wêzen, troch har opstelling ‘ûngewoan' en ‘abnormaal' makke hawwe: it is in geunst , gjin rjocht . Se binne (mei) skuldich oan diskriminaasje en taalûnderdrukking en oan de gefoelens fan minderweardigens by de Friezen sels. Diskriminaasje kin maklik liede ta sels-diskriminaasje.

Dat fine wy út soarte werom op de skoallen, by de âlden fan ús learlingen, by de learlingen sels en by har learaars. En dat is wer de oarsaak fan it behyplike plak fan it Frysk op ús skoallen.

Gjin niget dat der in Fryske Beweging en as ûnderdiel dêrfan wer in Feriening Frysk Underwiis wêze moat om dêrtsjin yn it gewear te kommen en folsleine - en dan bedoele wy ek echt ‘folsleine' - lykweardigens en lykberjochtiging te easkjen. Bygelyks as it giet om likense kearn doelen, om in fiks part fan de lestiid en it learplan it Frysk as ynstruksjetaal te brûken en om ferplichte eksamens yn it Frysk.

Soks kin bydrage ta feroaring fan de taal(ûn)machtsituaasjes. Mear taalmacht foar it Frysk binnen de gemeentlike en provinsjale oerheid en oare maatskiplike domeinen is fan direkt belang foar de taalmacht fan it Frysk yn it ûnderwiisdomein en dus foar it plak fan it Frysk op de skoallen en yn de klassen.

Wy sprekke ús wurdearring út foar frou Liemburg har aksje en foar Mulder syn reaksje. Wy tidigje op in ‘goed ferhaal' om de kromwoeksen taalmachtsferhâldings yn plysjelân rjocht te lûken.

Boarne: de Moanne, jrg. 4, nû. 8, okt. 2005, s. 20-21
25-09-2005, Frysk praten is in ûntwikkelingsefterstân

Omkriuwing: Yn Trouw (22-06-2005) seit M. de Bruijn, direkteur fan de Kristlike Basisskoalle By de Boarne yn Boarnburgum: ‘Sommige kinderen spreken alleen maar Fries als ze op school komen en hebben meteen een achterstand in ontwikkeling.' Wurden as ‘alleen maar' en ‘meteen' suggerearje neffens ús wol hiel dúdlik dat it Frysktalich wêzen blykber net sa bêst is en in (kognitive) efterstân betsjut.

Aksje: Wy hawwe in brief skreaun (20-09-2005; sjoch ek: Brieven 2005, útgien ) mei de fraach oft dat werklik sa sein is en útlein dat in ûntwikkelingsefterstân in protte te krijen hat mei in wol of net stimulearjend miljeu thús en op skoalle:

‘Net de taal op himsels, mar (de kwaliteit fan) it taalgebrûk (de taalkultuer) is beskiedend as it giet om it begryp (ûnderwiis-/ûntwikkelings-/kognitive) efterstân. Hollânsktalige bern kinne likegoed in efterstân hawwe as it Hollânske taalgebrûk fan húshâlding en buert earmoedich is, mar net ien sil no beweare dat it oan it Hollânsk as taal leit of dat de skoalle mar better op it Ingelsk, Dútsk of Frysk oerstappe kin.

Yn it niisneamde artikel komt de suggestje nei foaren dat Frysktalichheid in probleem is en de oarsaak fan swierrichheden (ûntwikkelingsefterstân). En dus bestriden wurde moat? Jo Sjineesk sil, nei't wy oannimme, net al te bêst wêze, mar hawwe jo no in kognitive efterstân?
'

Wy freegje De Bruijn nei de betrouberens fan it sitaat en, as er goed sitearre is, wat dan syn pedagogyske en kulturele argumintaasje is.

Resultaten en kommentaar: Utspraken en opfettings as dy fan De Bruijn komt men wol faker tsjin. Ek fan minsken dy't troch har oplieding en wurk (basisûnderwiis) better witte moatte soene. Dat achtsje wy nochal diskriminearjend en tige skealik foar de opdracht om (ek) goed en foldwaande Frysk ûnderrjocht te jaan op de Fryske skoallen.

Klik ek op:
1. Us brief oan M. de Bruijn, direkteur fan de Kristlike Basisskoalle ‘By de Boarne': FFU-Frysk praten ûntwikkelingsefterstân.pdf
2. Reaksje fan 'By de Boarne' (23-09-2005): BDB-Frysk praten ûntwikkelingsefterstân.pdf

26-05-2005, Frysk as twadde rykstaal en it referindum

Us brief:

Aan de Referendumcommissie
Postbus 20011
2500 EA   DEN HAAG

Drachten, 26-05-2005

Geachte commissie,

Ongeveer een maand geleden werd bekend gemaakt dat er een Friese vertaling was van de samenvatting van de Europese grondwet. Tot twee maal toe is hier in Fryslân echter de Nederlandstalige editie huis aan huis verspreid. De Friese editie hebben wij nog steeds niet ontvangen. Kunt u ons verklaren waarom deze niet is verspreid?

Wat heeft het voor zin een Friese vertaling te hebben, wanneer daarmee niets wordt gedaan? Op die manier functioneert het Fries niet in het openbare leven als tweede rijkstaal. Zeker toen de folder voor de tweede keer werd verspreid, had het toch voor de hand gelegen daarvoor in Fryslân de Friese editie te kiezen.

In afwachting van uw antwoord,
met hoogachting,

S.T. Hiemstra, secretaris FFU

Klik ek op:
1. It ynkommen antwurd fan de Referindumkommisje (07-06-2005): RC-Fersprieding Frysktalige Grûnwet foar Europa.pdf
2. Us brief (23-07-2005) oan Deputearre Steaten dêroer: FFU-Fersprieding Fryske oersetting gearfetting Europeeske grûnwet en DS.pdf
3. It ynkommen antwurd (08-08-2005) fan Deputearre Steaten: DS-Fersprieding gearfetting Frysktalige Europeeske Grûnwet – It Frysk op buordsjes en paadwizers.pdf

2004, Frysk op de basisskoalle yn Burchwert

Omskriuwing: De basisskoalle yn Burchwert joech yn har skoalgids oan dat er foar alle fakken oan ‘e kearndoelen foldie. Dat wie net korrekt omdat der neat oan de skriftlike feardichheden yn it Frysk dien waard. De skoalle joech dat nei in opmerking fan ien fan ‘e âlden (L. Flapper) ta en sette dêrnei yn de skoalgids dat foar alle fakken oan ‘e kearndoelen foldien waard, útsein foar Frysk.  

Aksje: Wy hawwe hjiroer kontakt hân mei ynspekteur Oudeboon (sjoch ek boppe) en it wie neffens him oan ús om aksje te ûndernimmen. De oanbelangjende âlder joech nei yngeand oerlis oan dat se net stie te springen om aksje te ûndernimmen. De skoalle soe as reaksje út lulkens wolris it near lizze kinne op alle ûnderwiis yn it Frysk. Boppedat soe it fan dy gefolgen wêze kinne dat de eigen húshâlding, en dan benammen de bern, der yn harren lytse mienskip op oansjoen waard. Wy tinke der noch oer om in petear te hawwen mei de boppeskoalske direkteur, Ykema,  

Resultaten en kommentaar: Der binne noch gjin konkrete resultaten. Wy sjogge twa bysûndere ferskynsels:

a. de eangst foar represailles (warleaze bern) kin der foar soargje dat âlden it tekoartsjitten fan de skoalle net fierder oanfjochtsje doarre;

b. it ynstitút skoalle (yn dit gefal Burchwert) wurket hjirre as taalûnderdrukkende ynstelling troch it Frysk û.o. skriftlik syn gerak net te jaan en konformearret him oan de besteande (taal)machtsferhâldings. De skoalle negearret iepentlik (foar in part) de troch de lanlike oerheid stelde kearndoelen sûnder dat soks rjochtfeardige wurde kin, bgl. troch de gearstalling fan de skoalpopulaasje, en wurket dêrmei anty-emansipatoir. It docht ek bliken dat de ynspeksje hjir (noch) net goed tsjin optrede kin of wol.  
2004, Doarpsomroppe yn it Frysk

Omskriuwing: De doarpsomropper fan Easterein (Litt.), Syb van der Meulen, mei net langer yn it Frysk omroppe by omropwedstriden fan de Eerste Vereniging van Stads- en Dorpsomroepers Nederland. Oktober 2003 beklage Van der Meulen him yn in petear mei ús foarsitter dat er op wedstriden fan de feriening it Frysk net mear brûke mei. Neffens it nije wedstriidreglemint moast no ek de frije rop lykas de ferplichte rop allinnich noch yn it Hollânsk dien wurde. De beslissing wie op de ledegearkomste fan 2 maart 2002 nommen. Van der Meulen fielde him diskriminearre troch it ferbod op in Frysk kampioenskip by de frije rop fan de eigen Fryske taal gebrûk te meitsjen. Dy wie dus net langer frij.

Aksje: It troch ús foarsitter, Th. Dykstra, mei goedfinen fan Van der Meulen ynskeakele Anti Discriminatie Bureau Fryslân (ADB-Fryslân) stjoerde de Eerste Vereniging op 29 okt. in brief mei in tal fragen om útlis fan dit beslút. Op fersyk fan foarsitter Van der Meulen stjoerde Dykstra it bestjoer fan de Eerste Vereniging op 2 nov. 2003 in brief mei in argumintaasje wêrom't de FFU yn aksje kaam en it ADB-Fryslân ynskeakele wurden wie.

Op de gearkomste fan de Eerste Vereniging fan 11 nov. 2003 waard steld dat der gjin sprake fan diskriminaasje wie en dat it net om in Frysk, mar om in Iepen Frysk kampioenskip gie. In twadde brief fan it ADB-Fryslân (25-2-04) waard op de ledegearkomste fan de Eerste Vereniging op 6 maart 2004 foar kundskip oannommen.

Van de Meulen jout it ADB en Dykstra oan dat er leaver gjin fierdere stappen wol. Hy hat tefolle op mei de Eerste Vereniging, dy't er sels mei oprjochte hat.

Resultaten en kommentaar: It bestjoer fan de FFU hat dat beslút respektearre.
05-09-2003, Kreative twataligens frege, ek yn Skarsterlân

It is hjir al faker skreaun: men hat in lijenswei te gean om politisy en amtners oan it Frysk lêzen te krijen, om fan it Frysk skriuwen mar net te praten. Al sûnt it begjin fan de jierren tachtich wurdt der tige hoeden wurke oan de ynfiering fan it Frysk yn it bestjoerlike ferkear. ‘Fan Geunst nei Rjocht’, hjitte yn 1985 de earste provinsjale taalnota. De provinsje stie der doe noch poer allinnich foar: ien amtner moast de ynfiering yn de gemeenten begeliede. Hy hat letterlik tsjin de stream op roeie moatten.

Mar sûnder fertuten is dat krewearjen net bleaun. Mei fallen en opstean is der sûnt yn in tal gemeenten (13 oant no ta) in taalbelied ûntwikkele. De twa kaaibegripen dêr’t it om draait, lykberjochtiging (it Frysk hat likefolle rjochten as it Hollânsk) en lykweardigens (it Frysk moat lyk behannele wurde) binne no ek ferankere yn de Bestjoersôfspraak dy’t de provinsje mei it ryk makke hat, en yn it Europeesk Hânfêst foar regionale en minderheidstalen, dat troch it Nederlânsk regear ûndertekene is.

Mei oare wurden, de fûneminten binne lein, it hûs dêr’t it Frysk en it Hollânsk neist inoar yn wenje kinne, kin oplutsen wurde en yn de fanâlds Frysksinnige (greide)griterijen stiet dat hûs der (omtrint) al. Mar der binne ek gemeenten dêr’t it hûs gjin hâld fynt yn de sompige grûn. Dat lêste is it gefal yn Skarsterlân.  

De trije grutte partijen yn de ried, CDA, PvdA en VVD, sjogge it Frysk as in bongel oan ’e foet. Sawol foar har riedsleden, dy’t fierstente folle muoite hawwe soene om har troch de Fryske riedsstikken hinne te wrakseljen, as foar de amtners dy’t fierstente folle fan har kostbere tiid ferdogge mei it oersetten fan de Hollânske notysjes yn it Frysk.

De fraksjes dy’t mei-inoar de mearderheid yn de ried hawwe, wolle dan ek leafst sa gau mooglik alles wer ientalich Hollânsk. Dat soe dan ek jilde foar de Fryske personielsadvertinsjes.  De VVD helle dêrta de bekende âlde ko út de sleat: mei in Fryske advertinsje soene hja Hollânsktaligen bûtenslute: diskriminaasje!

It CDA wol it jild dat oan sokke advertinsjes útjûn wurdt, leaver brûke foar de Fryske kultuer. Dat is altyd de maklikste wei: jo wolle mei it Frysk sa min mooglik gedoente hawwe, mar net de skyn op jo lade dat jo wat tsjin it Frysk hawwe. Dat dan binne jo ree in dofke (Hollanners sizze fan ‘zoethoudertje’) te jaan oan bygelyks de Jouster nijjiersrevu fan de Fryske krite, of oar ûnskuldich fermeits lykas de Boerebrulloft of in Fryske kulturele jûn. Oarsoartige kultuer soe ’k yn Skarsterlân alteast net witte. Dan is it kristlik gewisse wer gerêst.

It kin fansels net heal sa wêze dat de minderheid yn de ried - de KristenUny (ek kristlik, mar konsekwint en net sa’t de wyn waait, waait it CDA-jaske) en de FNP (dy’t by de steateferkiezings de twadde partij yn Skarsterlân wurden is, tusken  CDA en PvdA yn) – har sa skandalich oan de kant reagje lit. Dêr kin yn it nije duale stelsel fan skieden ferantwurdlikheden it kolleezje fan b. en w. in grutte rol yn spylje. Dat kolleezje kin, om te begjinnen, ferwize nei it eigen taalbeliedsplan en de ried hâlde oan ôfspraken dy’t op heger (nasjonaal en Europeesk) nivo makke binne oer it brûken fan it Frysk neist it Hollânsk.

It kin fierder oanbefellings dwaan, dy’t in driigjende polarisaasje foarkomme. De nije provinsjale taalnota 2003-2007, ‘It fanselssprekkend plak fan it Frysk’, wiist dêrby it paad en wol ta op ‘kreative twataligens’. Dat wol sizze, beide talen soene folle faker bewust brûkt wurde moatte, rekken hâldend mei de groepen dy’t men berikke wol. Dus net as in hin sûnder kop stikken yn it Frysk oersette, mar it Frysk mei doel brûke, sá dat der in posityf effekt fan útgiet. Oare amtlike stikken, bygelyks deade oarderingen, wêrby’t krampeftich socht wurde moat nei Fryske ekwivalinten (bygelyks oer de ôffalstoffeheffing), meie om my wol yn de grutste rykstaal, as men de amtners dêrmei in deugd dwaan kin.

Mar it Frysk plan-út fersmite, om’t it te dreech wêze soe, is yn in twatalige gemeenten net oan ’e oarder. Foar riedsleden en amtners heart it Frysk in deagewoane funksje-eask te wêzen, en it ferlechje dat Frysktalige amtners sa min te krijen binne, giet anno 2003 net mear op. Elk kin op in AFUK-kursus gean. Set op ’e kennis fan it Frysk mar in grouwe bonus. Dan pronkje se der mei op har cv, en kinne jo har derop fergje.

PIETER DE GROOT [LC-redakteur]

Boarne: Leeuwarder Courant [‘DWERS’], 05-09-2003

Neiskrift FFU:
Wêrom’t it sompige Skarsterlân efkes yn ús ‘Swartboek’ moat, dat seit himsels. De Groot hat gelyk. Wy binne it lykwols net mei him iens dat it sykjen fan drege Fryske ekwivalinten foar amtlike stikken (lykas oarderings) erkend wurde moatte soe as in beswier om sokke stikken tenei allinnich mar yn it Hollânsk te hâlden. By lykweardigens giet it om de emansipaasje fan it brûken fan de Fryske taal en by lykberjochtiging om in folweardich plak foar it Frysk yn alle maatskiplike domeinen yn Fryslân. It Frysk heart benammen yn it domein fan de oerheid as kultuertaal brûkt te wurden. Oarderings en sa soene dus ek yn it Frysk moatte. Der binne net foar neat wurdlisten foar it offisjele ferkear (1989) en in juridysk wurdboek (2000) om de amtners te skewielen. En oars kin de Fryske Akademy (taaldatabank) har wol gerive. Geef amtlik Frysk is ek fan grut belang as foarbyld en model foar de opgroeiende generaasjes. It hat dus in emansipatoaryske en in edukative funksje.