Gereformeerde Kerk

De kerken hebben in Garijp altijd een belangrijke plaats ingenomen. Het leek mij dan ook leuk om de kerken apart op te nemen in deze home-page. Bijna iederéén uit het dorp is wel eens of vaker in één of in beide kerken geweest. Menigeen heeft er onvoorstelbaar veel van zijn vrije tijd ingestoken, bijvoorbeeld in de kerkeraad maar ook bij de bouw van de nieuwe gebouwen. Dat er meer foto's van de Hervormde kerk in deze site zijn opgenomen dan van de Gereformeerde kerk, heeft met het feit te maken dat ik veel meer foto's heb van de Hervormde kerk. Mooie foto's en nieuwe informatie over beide kerken is dan ook van harte welkom. Ik zou onder andere graag nog een foto van "Ds. Kamper op de kansel" willen plaatsen, daar hij lang dominee in Garijp is geweest. Ook persoonlijke ervaringen kunnen interessant zijn om opgenomen te worden in deze home-page.


1. De deur van de kerk staat open zodat we even naar binnen kunnen gaan. Links en rechts van de preekstoel hangen nog de petroleumlampen. Volgens kenners zou dit een foto zijn van omstreeks 1900.


10 januari 1903. Bergumer Courant.
Men meldt ons dat er te Garijp pogingen worden gedaan tot stichting van een derde kerk, tengevolge van oneenigheid in de Gereformeerde ( van ouds doleerend) gemeente. Er wordt verzekerd dat iemand voor dat doel reeds duizend gulden moet hebben toegezegd. Weldra zal blijken in hoeverre deze berichten waarheid bevatten.


2. Hier zien we de Gereformeerde kerk met pastorie met nog een lage toren.


17 juni 1932, Bergumer Courant
Donderdagmiddag is door Ds. Minnema de eerste steen gelegd van het nieuwe gedeelte der Geref. Kerk alhier. Ds. Minnema sprak een kort woord, waarin hij de oorzaak van deze verbouwing behandelde. Daarna ging hij om plm. 5 uur tot de eerste steenlegging over. Onder de vele belangstellenden, waren ook de architect, de heer Nauta van Leeuwarden, en de aannemers aanwezig.

15 aug 1933, Bergumer Courant.
De collecte voor de aflossing van de schuld op de verbouwde Geref. Kerk alhier, heeft ruim f 600,- opgebracht.

8 jan 1935, Bergumer Courant.
De Nieuwjaarscollecte voor de armen in de Geref. Kerk heeft f 228,45 opgebracht.

4 dec 1936, Bergumer Courant.
Wegens bedanken van den tegenwoordigen koster der Geref. Kerk, de heer W Postma, die vele jaren deze betrekking naar genoegen waarnam, moest thans in deze vacature worden voorzien. Een 19-tal sollicitanten hadden zicht opgegeven; hieruit werd benoemd de heer A.G.Roorda.

21 april 1939, Bergumer Courant.
Ds.K. Minnema te Garijp overleden

Garijp. Woensdagavond is in den ouderdom van ruim 56 jaar overleden Ds. K Minnema, Geref. Pred. Hier ter plaatse. Reeds geruimen tijd was de overledene lijdende. Onlangs in Maart mocht hij zijn 30-jarig ambtsjubileum vieren, waarvan hij 28 dienstjaren doorbracht in deze gemeente. Met Ds. Minnema is heengegaan een vurige prediker met buitengewone kanselgaven. In vroegere jaren ontving hij tallooze beroepen uit verschillende groote steden van ons land, o.a. ook uit Antwerpen. Voor alle roepstemmen heeft hij bedankt. Het spreekt vanzelf, dat dit alles er toe heeft geleid, dat dominee en gemeente steeds dichter naar elkaar toegroeiden. In het particuliere- en vereenigingsleven bewoog hij zicht heel weinig. Hij was allereerst en allermeest dominee, die zich bijna uitsluitend wijdde aan zijn ambtsbezigheden. Kerkelijke functies heeft hij wel vervuld, o.a. is hij eenige malen afgevaardigd naar de generale synode. Mede door zijn ziekte, trok hij zich de laatste jaren steeds meer terug. Een enkele maal trad hij nog eens voor de gemeente op, naar het scheen nog ongebroken in kracht. Thans is dit leven afgebroken. De teraardebestelling vindt Maandag a.s. te Garijp plaats.

28 april 1939, Bergumer Courant.
Begrafenis Ds.Minnema
Garijp. Alhier had Maandagmiddag onder zeer groote belangstelling de begrafenis plaats van het stoffelijk overschot van wijlen Ds. K Minnema, Gereformeerd predikant alhier. In het geheel gevulde kerkgebouw werd vooraf een korte rouwdienst gehouden. Voorganger was Ds. H. Munnink, Gereformeerd predikant te Zwolle, studievriend van den overledene. Voor de kansel stond de kist opgebaard, waarlangs de gemeente defileerde om een laatsten blik op haar verscheiden prediker te werpen. Ds.Munnink sprak naar aanleiding van Joh. 14 : 27 : ,,Vrede laat ik u, Mijn vrede geef ik u, niet gelijkerwijs de wereld hem geeft, geef Ik hem u. Uw hart worde niet ontroerd en zijn niet versaagd". De heer C Herder, voorzitter van den kerkeraad, sprak hierna nog kort naar aanleiding van het tekstwoord, gebezigd door wijlen Ds. Minnema bij diens intrede in de gemeente alhier. Spreker besloot men den wensch van den overledene mede te deelen, n.l. dat de gemeente volgens dit tekstwoord op hetzelfde fundament voort ging bouwen. Na het uitspreken van het gebed werd de kist uitgedragen en door een zeer langen stoet van families, collega's, vrienden en een groot deel der gemeente gevolgd naar de begraafplaats. Door den kerkeraad werd het overschot grafwaarts gedragen. Aan de groeve werd niet gesproken. Alles sprak van grooten eenvoud, geheel naar den geest en den wensch van den overleden. Niettemin maakt deze plechtigheid'n diepen indruk op de aanwezigen. Na deze plechtigheid werd op de plaats van samenkomst nog 't woord gevoerd door Ds. Th. Boersma te Oudega (Sm) namens de classis Drachten en genabuurde kerken. Als afgevaardigde van den kerkeraar te Oosterzee, de vorige standplaats van den overledene sprak Ds. J Waagmeester, Gereformeerd predikant aldaar. Als vriend sprak de heer K Atema, alhier. Cand. Hoekstra alhier, sprak een dankwoord namens de familie voor de bewezen eer. Het slotgebed werd uitgesproken door Ds. Koopman te Meppel.

De Noodkerk
,,De eerste steen van deze noodkerk is gelegd door Ds. J Wisse, den 19 juni 1889. Gode alleen de eere". ,,Deze noodkerk is vergroot in den diensttijd van Ds. J.C. Rullmann, ten jare 1906. Dankt nu allen God!". Dat staat te lezen op de twee gevelstenen van de Gereformeerde Kerk te Garijp. Wij komen dus als gemeente hier elke Zondag samen in een NOODKERK!. Mijn gedachten gingen onwillekeurig naar deze beide gevelstenen, toen ik onlangs ergens las dat leden en oud-leden ener Geref. Kerk in Friesland werden uitgenodigd om het zoveel-jarig bestaan van die kerk te herdenken. Ja, dat stond er: het..-jarig bestaan! En de opmerking kwam mij over de lippen: zou daar vroeger dan geen Gereformeerde kerk geweest zijn ? B.v. in de 17e of 18e eeuw ? Kijk, jongens en meisjes, wij moeten niet spreken van het 50 of 100-jarig bestaan van de kerk op een bepaalde plaats, wanneer er eeuwen daarvoor ook op die plaats reeds een gemeente van Christus was, een kerk, die hoewel later Gereformeerd, 50 of 100 jaar geleden weer tot reformatie kwam. De uitdrukking: 50-jarig bestaan kan natuurlijk wel eens op enkele plaatselijke kerken passen, wanneer het betreffende dorp nog jong is . Zoals b.v. in de drooggemalen meren. Maar in dit geval betrof het een dorp dat ook reeds in de 18e eeuw een Gereformeerde Kerk bezat, die zoveel jaren geleden Gereformeerd werd, of wil men: gerestaureerd, maar er werd geen nieuwe kerk gesticht. De datum van de Afscheiding of de Doleantie is dus zeer zeker niet de datum van het ontstaan van een nieuwe gemeente. En het is altijd de bedoeling van ons voorgeslacht geweest: wij zijn de oude kerk. Daarom staat er in die gevelstenen dat eigenaardige woord: noodkerk. Die oude kerk, waar onze Hervormde broeders thans kerken, en die wij in Garijp met betaling van meer dan f 1.000,- proceskosten in de Doleantie-tijd verloren hebben, dat is de kerk waar wij behoren te vergaderen. Die is eigenlijk van ons. De leer die in de dagen der Reformatie daar werd verkondigd ( de pastoor van Garijp ging met de Hervorming mee! ), die leer wordt nu nog verkondigd in de Noodkerk. En de Kerkorde waarmee in die oude kerk werd geregeerd vanaf de dagen der Dordtse Synode tot 1816, het jaar van de invoering der reglementen, die kerkorde is nog de kerkelijke regel in de Noodkerk. Noodkerk wil dus eenvoudig zeggen: wij vergaderen nu wel hier, maar wij zijn de wettige, historische voortzetting van de oude Gereformeerde kerk. En als we het bestaan van de kerk te Garijp gaan herdenken dan gaan we zover in de historie terug tot we sporen vinden van kerstening der bevolking, ver voor 1500. En als we de Reformatie gaan herdenken, dan gaan onze gedachten terug naar de pastoor die met Luther en Calvijn meeging, en ook naar dat moment in de 19e eeuw, 7 Febr. 1887, waarop de kerk tot reformatie kwam. Wij mogen dus niet zeggen: de Gereformeerde Kerk van Garijp bestaat 62 jaar, want die Gereformeerde Kerk bestaat veel langer, was er reeds in de 17e eeuw. We kunnen wel zeggen: 62 jaar geleden kwam de Gereformeerde kerk weer tot openbaring. Het oude gebouw dat ontsierd was door de reglementen avn Koning Willem I, werd gerestaureerd. Maar het was de oude Gereformeerde Kerk. We vergaderen nu in een Noodgebouw. Dat betekent ook, nu de kerkgeschiedenis voortgang heeft gemaakt, wij verlangen naar de Hervormde Kerk terug te keren. En we waren blij toen de secretaris van de Hervormde Synode de Bijbel legde op de Reglementenbundel. Er ging ook in onze harten iets trillen bij deze symbolische daad. De acte van Afscheiding of Wederkeer werd weer door ons gelezen. Onze gebeden rezen op voor die Hervormde Kerk. We hoopten op herleving van de Kerk, op herstel van de oude grondslagen der kerk. We hopen dat nog, maar we vrezen. Wij blijven goedkeuren dat onze vaderen een Noodkerk hebben gebouwd. Wij doleren nu niet meer zo om het onrecht ons in die dagen aangedaan. Maar het oud-zeer zit er toch nog wel. Het is eigenlijk ons kerkgebouw. En we leren onze jongens en meisjes op de catechisatie dat in ons Vaderland de Gereformeerde Kerken de wettige, historische voortzetting van de oude Christelijke kerk zijn. Het zijn kerken die zich willen houden aan de zuivere belijdenis naar Gods Woord. Nu zeggen jullie misschien: wat geeft dat nu als je spreekt van het zoveel jarig bestaan, het is wel niet helemaal juist, maar is dat nu zo erg? Kijk, jongelui, in de eerste plaats vind ik het toch enigszins onrecht doen aan onze voorouders, die zo'n zware strijd hebben gevoerd. Ze hebben inkwartiering gehad, hoge boeten betaald. Ook de proceskosten waren voor hun rekening. Ze hebben goed en bloed over gehad voor het Koningschap van Christus in de kerk. Lees toch de boeken over Afscheiding en Doleantie. In de tweede plaats vind ik het jammer dat men in deze haastige tijd zo slecht thuis is in de geschiedenis van de kerk, waartoe men behoort. Maar, ik wil hieraan toevoegen dat ik vermoed dat in het betrokken geval de uitdrukking: het..- jarig bestaan een ,, slip of the pen" is, want de zonen van 1949 willen zeker niet zeggen, al legt Ds. Cnossen hun dat in Het Kerkblad voor de Geref. Kerken onderh.art 31, in de mond: ,,O ja, 't is waar ook, onze vaderen hebben toen een nieuwe kerk naast de oude gesticht". Zo gemakkelijk zullen ze dat niet zeggen: eerder zullen ze het woord ,,bestaan" schrappen, en de vergissing goedmaken door te zeggen: we hebben herdacht hoe God zoveel jaar geleden in on dorp de kerk tot reformatie deed komen. Toen was de oude Gereformeerde Kerk in ons dorp weer hersteld. ,,Gode alleen de eere". De gevelsteen heeft gelijk met het woord: NOODKERK!

Garijp, J v.HARMELEN



3. Op een zondag omstreeks 1950 sloeg de bliksem in de toren van de Gereformeerde kerk. Hendrik Kielstra met zijn zoon zien we op de steigers lopen, om de toren te repareren. Erg veel hoogtevrees schijnen ze niet te hebben gezien de manier hoe ze op de planken staan.

Maandag 21 maart 1960
Misschien nog in de loop van dit jaar.
Gereformeerden in Garijp gaan een nieuwe kerk bouwen
Plannen en ontwerp ( van architect G Steen) dragen nog een zeer voorlopig karakter.
De Gereformeerden
in Garijp hebben besloten een nieuwe kerk te bouwen. Mogelijk zal nog dit voorjaar met de bouw ervan kunnen worden begonnen. Blijkt de realisering van de plannen - die thans nog niet definitief zijn - niet zo snel uitvoerbaar, dan zal hiermee toch in ieder geval volgend voorjaar een begin worden gemaakt. Hoewel men op de vorige week gehouden gemeente-avond unaniem van oordel was, dat er een nieuwe kerk moet komen, liepen de meningen over de vormgeving ( vooral t.a.v. het interieur) nogal uiteeen. Aan architect G Steen van Leeuwarden is opgedragen een ontwerp te maken. De totale bouwkosten worden geraamd op f 225.000,-. Dit bedrag zal door de eigen gemeente moeten worden opgebracht. De nu dienst doende Geref. Kerk zal worden afgebroken.

Oude kerk ( van 1889 ) heeft veel gebreken.
Reeds geruime tijd waren de Gereformeerden in Garijp het er over eens, dat er verandering moest komen in de huidige toestand m.b.t. van het kerkgebouw. Allereerst werd een mogelijkheid van eenvoudige kerkrestauratie onder ogen gezien. Men dacht hiervoor een bedrag van f 50.000,- bijeen te brengen. Toen men evenwel hierover architect Steen raadpleegde, was deze van oordeel dat hierin geen perspectief zat. Om het oude kerkgebouw weer in een enigszins acceptabele toestand te brengen zou veel meer dan f 50.000,- nodig zijn. De architect maakte toen een nieuw ontwerp en op de eerstvolgende kerkeraadsvergadering waren de ouderlingen en diakenen ,,weg"van dit plan. Daarop is het plan tot nieuwbouw op de vorige week gehouden gemeenteavond aan de leden der kerk voorgelegd.

Geen Geref. Jeugdgebouw.
Inmiddels heeft men een ander plan laten varen. Nl. dat van een jeugdgebouw van de Geref. Kerk. Toen het aanvankelijke voorstel tot kerkrestauratie ter sprake kwam, waren tevens plannen gemaakt voor een nieuw jeugdgebouw dat f 180.000,- zou moeten kosten. Toen evenwel ook van Hervormde zijde belangstelling voor een dergelijk gebouw bleek te bestaan, is van beide zijden toenadering gezocht met het gevolg, dat nu een jeugdgebouw-( of dorpshuis-) commissie in het leven is geroepen. Deze commissie, die drie Hervormde en drie Gereformeerde leden telt, onderzoekt nu de mogelijkheid van de stichting van een dorpshuis ( lees: gebouw voor chr. Belangen). Wellicht bestaat de mogelijkheid de oude Chr. School voor dit doel geschikt te maken. Misschien ook zal er een nieuw gebouw worden gesticht. De voor dit gebouw ( nog bijeen te brengen) bestemde gelden, komen nu ten goede van de nieuwe kerk.

De Gereformeerden hebben door deze gang van zaken een ,, halve"zorg minder. De aandacht wordt nu in de eerste plaats op een nieuwe kerk geconcentreerd. Bij een rondgang door de gemeente is voor het nieuwe Godshuis reeds een bedrag van f 80.000,- toegezegd. Over de helft van dit bedrag kan meteen beschikt worden. Uitgesmeerd over een aantal jaren zal men vervolgens de beschikking krijgen over de andere f 40.000,-. Boven dit ineens toegezegde bedrag, is ruim f 12.000,- binnengekomen door middel van het onlangs ingestelde bouwfonds. Voortaan zal per kerdienst een collecte voor het bouwfonds worden gehouden. Men stelt zich voor hierdoor per jaar gemiddeld f 10.000,- bijeen te krijgen. Binnen vijftien jaar zou dan het ,,zilveren dak"van de nieuwe kerk verdwenen kunnen zijn.

Afbraak oude kerk.
De nieuwe kerk zal worden gebouwd op dezelfde plaats waar ook nu de Geref. Kerk staat. Het oude kerkgebouw zal radicaal worden afgebroken. Het vertoont talloze gebreken. Zo zijn de vloeren totaal versleten, zijn de plafonds erg slecht, terwijl deze bovendien veel te laag zijn. Op 19 juni 1889 werd de eerste steen van deze kerk gelegd.
De (financiële) middelen van de afgescheiden groep waren toen niet verstrekkend. Toch moest er een bedehuis komen. Er werd daarom een eenvoudig kerkje gebouwd. De kerk werd twee keer verbouwd. De laatste grote verbouwing vond in 1932 plaats. Eerst werd naar achteren, later naar opzij uitgebouwd. Daardoor zijn eigenlijk wanverhoudingen ontstaan, die thans door een nieuwe restauratie niet weg te werken zouden zijn. Het grootste bezwaar is echter dat het dak van de kerk veel te laag is t.o.v. de grootte van het gebouw. De kerk, die plaats biedt aan ruim 700 personen, was dus hard aan onderhoud toe.
Hoe het interieur van de nieuwe kerk er zal gaan uitzien, is nog niet definitief bekend. Het voorlopig ontwerp van de heer Steen vond op één uitzondering na, praktisch algemeene waardering. Deze uitzondering betreft het gedeelte van de kerk, dat na de eerste verbouwing ontstond. Dit grenst nl. aan enkele lokaliteiten die in hun huidige vorm zullen blijven bestaan. De moeilijkheid is, dat wanneer men dit gedeelte (met galerij) niet in de nieuwe kerk wil handhaven ( waarin het een donkere en lage hoek zal vormen) de scheidsmuur met deze lokalen ook afgebroken moet worden, waardoor de kosten aanzienlijk zullen stijgen. Over enkele andere details wil men eerst het oordeel van de gemeente - met voorop de pas ingestelde bouwcommissie - horen. Hoewel ook de vormen van het exterieur nog niet vast staan, kan men in grote lijnen wel akkoord gaan met het ontwerp van de heer Steen.

Vele gemeenteleden hebben reeds toegezegd het hunne tot de nieuwbouw ( in de vorm van praktische hulp ) te willen bijdragen. Vast staat, om de kosten daardoor te drukken, dat deze medewerking aanvaard zal worden. Op welke wijze en in welke vorm is nog niet duidelijk. Waar tijdens de bouwperiode de kerkdiensten zullen worden gehouden is niet bekend. Ook hier ligt een taak voor de bouwcommissie. Hoewel de plannen, die dus vrij rigoreus zijn, nog een zeer voorlopig karakter dragen, staat vast dat de nieuwe kerk aan ruim 800 personen plaats zal moeten kunnen bieden.





20 december 1962,
Gereformeerden te Garijp namen dankbaar vernieuwde kerk in gebruik.
Een dankbare Gereformeerde kerk van Garijp heeft gisteravond een geheel vernieuwd kerkgebouw in gebruik genomen. Daarmee zijn de reeds vijf jaar bestaand plannen werkelijkheid geworden. In de toren van de kerk is er ter gelegenheid van deze restauratie een gedenksteen ingebracht. Daarmee heeft de kerk zijn vierde gedenksteen gekregen. De eerste werd geplaatst bij de bouw op 19 juni 1889 door ds. J.Wesse. Bij de eerste herbouw in 1906 werd een tweede gedenksteen ingemetseld en aan de vergroting van het gebouw in 1932 herinnert een derde steen.
De leiding van de avond berustte bij ds. J.E.Visser van Suameer, die consulent is van de nog tot februari a.s. vakante kerk van Garijp. Onder de aanwezigen kon hij drie oud-predikanten, de beroepen predikant, ds. C. Kamper van Doetinchem en de burgemeester mr. W. M. Oppedijk van Veen van Tietjerksteradeel met gemeente secretaris B. Bieleveld welkom heten. Daarna droeg de voorzitter van de bouwcommissie, de heer A. van der Zee met een korte toespraak het gebouw over aan de kerkeraad. Hij memoreerde verscheidene moeilijkheden bij de verbouw, maar vergat ook niet dank te brengen aan degenen die vrijwillig tijd en krachten beschikbaar stelden. Hierbij waren de schilders, die de kerk gratis in de verf hebben gezet en het materiaal tegen kostprijs leverden. Met een enkel woord nam de voorzitter van de kerkeraad, de heer R Hofman, de kerk in ontvangst en verzocht daarna ds. C. Kamper de kanselbijbel te plaatsen. Zonder te weten van de gedenksteen in de toren, hield de predikant een korte meditatie over ps. 100 : 4. Daarna werd nog door verscheidene sprekers het woord gevoerd. Ds. S. de Jong sprak de gelukwensen van de classis uit, ds. A. Keizer van Utrecht die van de de oud-predikanten en ds. D van der Meulen namens de plaatselijke Hervormde gemeente, die zeer vriendschappelijke betrekkingen met de Geref. Kerk onderhoudt. Verder spraken mr.Oppedijk van Veen, architekt G. Steen van Leeuwarden, die met de aannemer W. Wagenaar een doopvont schonk, de heer J. Wobma namens de jeugdclubs, de dames mevr. Feenstra en mevr. Nijhuis namens de vrouwenverenigingen, voor de J.V. en M.V. de heer T. Sibma, die allen voor verscheidene cadeaus zorgden. De heer J. Raap hield vervolgens in dichtvorm een kort overzicht van de geschiedenis van de kerk. Doordat het dak van de kerk 3 meter omhoog is gebracht en de toren 5 meter is het een indrukwekkender gebouw geworden. In totaal heeft de kerk thans 742 zitplaatsen, die gemakkelijk kunnen worden uitgebreid tot 800. Het prachtige interieur, dan de kerk thans heeft werd gisteravond beschenen door het licht van een zestal lampen.


Hierboven het orgel van de Gereformeerde Kerk.


21 mei 1976, Bergumer Courant.
Kosten half miljoen ?
Plannen voor uitbreiding Gereformeerde kerk te Garijp.
De kerkeraad van de Geref. Kerk te Garijp heeft maandagavond op een gemeentevergadering plaanen op tafel gelegd voor een ( eventuele) uitbreiding aan de achterzijde van het kerkgebouw; de bouw van een nieuwe en/of verbouw van de oude pastorie. Bij uitvoering van de te berde gebrachte plannen zou de kosterswoning afgebroken moeten worden. De totale kosten worden geraamd op circa vijf ton. De uitbreiding van de lokaliteiten aan de achterzijde van het kerkgebouw, staat mede in verband met het plan van de kerkeraad om in de (nabije) toekomst zogenaamde kindernevendiensten te gaan organiseren. De bedoeling is dat de bestaande lokaaltjes worden afgebroken en dat men een aantal nieuwe vergaderruimten gaat bouwen die voldoen aan de eisen en verlangens van de kerkleden. De bouw van een nieuwe pastorie werd maandagavond min of meer van de hand gewezen, omdat het een ,, slompe jild"gaat kosten, wanneer men deze naast het kerkgebouw wil doen verrijzen. In dat geval zou de boerderij van Sj. Riemersma moeten worden afgebroken. De kerkeraad zal zich in de komende tijd intensief met de plannen bezighouden en te zijner tijd verslag uitbrengen van de te verwachten activiteiten.


10 december 1982, Bergumer Courant
Gereformeerde Kerk Garijp krijgt 89 duizend gulden.
Van een oud-gemeentelid, ontving de Gereformeerde Kerk te Garijp, een legaat van maar liefst f 89.000,- De successie-rechten zijn daar al af en e.a. betekent een welkome aanvulling in de kosten van de reeds uitgevoerde lokaliteiten achter de kerk en de verbouw van de pastorie. 't Schijnt dat men in Garijp al wel weet van welke overledene dit geld komt, maar dat kan vanzelfsprekend niet in de krant.